ABD'de benzin ve dizel için Savunma Üretim Yasası devrede: Rafinerilere 150 milyon dolara kadar destek

ABD Başkanı Donald Trump, ülkedeki petrol üretimi, rafineri ve akaryakıt taşıma kapasitesini artırmak için 1950 tarihli Savunma Üretim Yasası'nı (Defense Production Act) devreye soktu. Enerji Bakanlığı da bu yetkiyle benzin, dizel ve jet yakıtı üretimini artıracak projelere 150 milyon dolara kadar fon ayıracağını açıkladı.

Trump'ın 22 Ekim'de imzaladığı başkanlık kararı, yurt içindeki petrol üretimini, rafinaj ve lojistik kapasitesini "ulusal savunma için vazgeçilmez" ilan ediyor. Kore Savaşı döneminde çıkarılan yasa, federal hükümete savunma açısından kritik sayılan üretimi hızlandırmak için şirketlere doğrudan finansman sağlama yetkisi veriyor.

Savunma Üretim Yasası nedir?

Yasa, başkana savunma için kritik görülen mal ve hizmetlerin üretimini önceliklendirme ve hızlandırma yetkisi veriyor. Kararda dayanak gösterilen 303. madde, hükümetin hibe, kredi ve satın alma taahhüdüyle üretim kapasitesini genişletmesine imkân tanıyor. Yasa son yıllarda COVID-19 salgınında tıbbi malzeme ve aşı üretiminde, 2022'deki bebek maması kıtlığında da kullanılmıştı.

Karar neleri kapsıyor?

Savaş Bakanı'na hitaben yazılan kararın kapsamı geniş tutuldu:

• Petrol arama ve üretimi
• Rafineriler
• Toplama ve iletim boru hatları
• Depolama tesisleri ve deniz terminalleri

Karar, bakanlığa bu projeler için satın alma yapma, taahhüt verme ve finansman araçları kullanma yetkisi tanıyor. Yasanın bu tür destekler için aradığı bazı ön koşullar da kaldırıldı.

Hükümet neden bu yola başvurdu?

Belgede gerekçe olarak 20 Ocak 2025'te ilan edilen ulusal enerji acil durumu gösteriliyor. Kararda, sektörün ihtiyaç duyulan kapasiteyi "kısıtlı finansman, uzun teslim süreleri, izin ve altyapı darboğazları ile tedarik zinciri sorunları" nedeniyle zamanında sağlayamadığı belirtiliyor ve "acil federal müdahale olmadan ABD'nin savunma kabiliyetlerinin kesintiye açık kalacağı" uyarısı yapılıyor.

Kararın metninde akaryakıt fiyatlarına ya da İran savaşına doğrudan bir atıf yok. Ancak karar, Hürmüz Boğazı'ndaki gerilimin petrolü yukarı taşıdığı ve ABD'de benzin fiyatlarının yeniden yükselebileceği bir dönemde geldi.

150 milyon dolar kime gidecek?

Enerji Bakanı Chris Wright, fonların "özel sektörle ortaklık içinde ve stratejik biçimde" kullanılacağını söyledi. Bakanlık, desteğin mevcut rafinerilerde üretim, depolama ve lojistik kapasitesini genişletmeye yönelik olacağını bildirdi. Hangi şirketlerin fon alacağı henüz açıklanmadı; seçim sürecinin sürdüğü ve sonuçların daha sonra duyurulacağı belirtildi.

Washington'un akaryakıt arzını artırma çabaları başka kanallardan da sürüyor: Rusya'dan ABD'ye dizel sevkiyatı da gündemde.

Destek ne zaman fiyatlara yansır?

Üretim ve rafineri kapasitesine verilecek finansmanın etkisi, hangi projelerin seçildiğine ve bu projelerin ne kadar sürede faaliyete geçeceğine bağlı. Bu nedenle 150 milyon dolara kadar açıklanan fonu sürücülerin hemen daha ucuz benzin alacağı şeklinde yorumlamak doğru değil. Şirketler ve ödül tutarları ilan edildiğinde programın kapsamı daha somut biçimde değerlendirilebilecek.