ABD'de Starlink krizi büyüyor: Ukrayna'da hız sınırı sürüyor, Kongre yanıt istiyor

ABD'de Ukrayna'nın askerî internet erişimi üzerinden başlayan Starlink krizi Washington'da büyüyor. Başkan Donald Trump 23 Ekim'de sorunun giderildiğini duyduğunu söylese de Ukraynalı yetkililer, SpaceX'in askerî ağı Starshield'a getirilen hız sınırının hâlâ yürürlükte olduğunu açıkladı.

Ne oldu?

Starshield, SpaceX'in Starlink altyapısını kullanan ve ABD hükümetinin parasını ödediği askerî sınıf uydu iletişim ağı. Ukrayna bu ağı özellikle Rusya'nın saldırı İHA'larını düşüren önleyici dronları yönetmek için kullanıyor. Ukraynalı yetkililere göre 14 Ekim'den itibaren saatte yaklaşık 160 kilometrenin (100 mil) üzerinde hareket eden cihazların bağlantısı kesilmeye başladı. Bu da hızlı önleyici dronların fiilen devre dışı kalması anlamına geliyor.

Kısıtlamayı kimin istediği hâlâ tartışmalı. Elon Musk, X'te yaptığı paylaşımda Starshield sistemlerinin ABD hükümetine ait olduğunu ve hız ya da kullanım sınırlarına nihai olarak ABD ordusunun ve başkanın karar verdiğini savundu. Savunma Bakanı Pete Hegseth ise Pentagon'un hizmete müdahale etmediğini ve bu yönde talimat vermediğini söyledi. Trump da kararı kimin verdiğini bilmediğini belirtmişti. Bazı ABD basın kuruluşları, kısıtlama kararını Musk'ın kendisinin verdiğini ve Trump'ın 21 Ekim'de Musk'tan kısıtlamaları kaldırmasını istediğini bildirdi.

Trump: "Çözülmediyse konuşacağım"

Trump 23 Ekim'de gazetecilere, sorunun çözüldüğünü duyduğunu, çözülmediyse Musk'la görüşeceğini söyledi. Aynı gün Ukraynalı yetkililer ise sahada bir değişiklik olmadığını, hız sınırının sürdüğünü açıkladı. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, sınırlama yüzünden Shahed tipi saldırı İHA'larına karşı Starshield'ı kullanamadıklarını daha önce dile getirmişti.

Kongre'de iki partiden baskı

Konu ABD Kongresi'nde parti ayrımı gözetmeden tepki çekiyor. İki partiden bir grup senatör, Savunma Bakanlığı'nın iç denetim birimine kısıtlamaların soruşturulması çağrısında bulundu. Cumhuriyetçi Ohio Temsilcisi Mike Turner da hayatların risk altında olduğunu söyleyerek soruşturma istedi.

Senato Dış İlişkiler Komitesi'nin Demokrat üyelerinden Jeanne Shaheen, Richard Blumenthal, Sheldon Whitehouse ve Chris Coons, 19 Ekim'de SpaceX'e bir mektup göndererek 10–15 Ekim arasında hangi hizmetlerin kısıtlandığını, kararda kimin yer aldığını ve sözleşmenin şirkete hangi yetkileri verdiğini sordu. Senatörler, kısıtlamanın Ukrayna'daki ABD personelini de riske attığını savunuyor ve yanıt için 2 Kasım'ı son tarih olarak belirledi. Bazı senatörlerin, sorun çözülene kadar Trump'ın aday gösterdiği isimlerin onayını engellemeyi planladığı da bildirildi.

Neden önemli?

Kriz, tek bir özel şirketin savaş alanındaki iletişim altyapısı üzerinde ne kadar söz sahibi olduğu sorusunu yeniden gündeme taşıdı. ABD'de Cumhuriyetçiler de SpaceX'in uzaydaki hâkimiyetinin denetlenmesi gerektiğini tartışmaya başladı. Ukrayna'nın Starlink aboneliği Almanya tarafından finanse edilirken, Starshield hizmeti ABD hükümeti sözleşmesiyle yürüyor; bu da sorumluluğun kimde olduğu tartışmasını karmaşıklaştırıyor.

3 Kasım ara seçimlerine günler kala Ukrayna politikası Washington'da yeniden sıcak bir başlık hâline geldi. SpaceX'in senatörlere vereceği yanıt ve Beyaz Saray'ın atacağı adımlar önümüzdeki günlerde yakından izlenecek.