Rusya'dan ABD'ye ilk dizel tankeri perşembe yola çıkıyor; Türkiye de pay alacak

ABD Başkanı Donald Trump'ın Rusya ile yaptığı dizel tedarik anlaşması kapsamında Rusya'dan ABD'ye gidecek ilk dizel yüklü tankerin perşembe günü yola çıkacağı açıklandı. Rusya Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak, ilk sevkiyatın yaklaşık 40 bin ton olacağını ve ardından başka gemilerin geleceğini söyledi. Türkiye de bu anlaşmayla piyasaya dönen Rus dizelinden pay alacak.

Anlaşma ne öngörüyor?

Trump'ın açıklamasına göre Rusya önce 300 bin ton (yaklaşık 2,25 milyon varil) dizel ihraç edecek, kasımda bu miktar 500 bin tona, hemen ardından da 1 milyon tona çıkacak. Novak, ilk geminin hangi ABD limanına gideceğini açıklamadı. ABD'nin özel temsilcisi Steve Witkoff ise birkaç tankerin art arda yola çıkmak üzere hazırlandığını ve Rusya'nın büyük miktarda gübre de sağlayabileceğini söyledi.

Rusya, Ukrayna'nın rafinerilere düzenlediği insansız hava aracı saldırılarının yol açtığı yakıt sıkıntısı nedeniyle dizel ihracatını bir süre yasaklamış, bu yasağı 9 Ekim'de kaldırmıştı. Trump ayrıca Rusya'ya yönelik planlanan yeni yaptırım paketini de askıya aldı.

Türkiye'nin payı

Enerji Bakanı Bayraktar, 18 Ekim'de bir televizyon programında, yürütülen görüşmeler sonucunda bu dizelin bir kısmının Türkiye'ye geleceğini söyledi ve anlaşmayı Türkiye'nin enerji arz güvenliği açısından önemli olarak nitelendirdi. Bayraktar miktar vermedi. Türkiye, Brezilya ile birlikte Rus deniz yolu dizelinin en büyük alıcıları arasında yer alıyor; gemi takip verilerine göre yasağın kalkmasının ardından Rus dizeli yeniden Türkiye ve Brezilya'ya akmaya başladı.

Fiyatlara etkisi sınırlı görülüyor

ABD'de dizelin galon fiyatı AAA verilerine göre çarşamba günü ortalama 6,31 dolar oldu. Bu rakam bir ay önceki 6,51 dolardan düşük, ancak bir yıl önceki 3,62 dolarlık seviyenin çok üzerinde. Analistler, ilk sevkiyatın ABD'nin yalnızca yaklaşık iki saatlik dizel tüketimine denk geldiğini ve fiyatlara anlamlı bir etkisinin olmasının beklenmediğini belirtiyor. Geminin 3 Kasım ara seçimlerinden önce ABD'ye ulaşıp ulaşamayacağı da belirsiz.

Anlaşma Washington'da da tartışma yarattı. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ve Avrupalı yetkililerin yanı sıra bazı Cumhuriyetçi kongre üyeleri de anlaşmayı eleştirdi; Temsilciler Meclisi'nde anlaşmayı engellemeyi amaçlayan iki partili bir yasa tasarısı sunuldu.

ABD'deki Türk okur için ne anlama geliyor?

Dizel fiyatları, kamyon taşımacılığı üzerinden market ve kargo fiyatlarına da yansıyor. Uzmanlara göre kalıcı bir rahatlama için küresel arzın genel olarak iyileşmesi gerekiyor; bu nedenle yakıt ve nakliye maliyetlerinde kısa vadede belirgin bir düşüş beklenmiyor.