Sağlık ve Sigorta

ABD'de organ naklinde NRP tartışması: Ölüm sonrası dolaşım için yeni kurallar

ABD'de bir hastanede organ nakli ameliyatı sırasında perfüzyon makinesinin yanında çalışan cerrahi ekip

ABD'de organ bağışında kullanılan ve ölüm ilanından sonra seçili organlara oksijenli kan akışını mekanik pompayla yeniden sağlayan normotermik bölgesel perfüzyon (NRP) yöntemi için ilk ulusal kurallar kabul edildi. Organ Tedarik ve Nakil Ağı'nın (OPTN) yönetim kurulu kuralları 6 Kasım'da acil prosedürle onayladı; ilk aşama onaydan yaklaşık 30 gün sonra, 6 Aralık’ta uygulanmaya başlayacak.

Federal Sağlık Kaynakları ve Hizmetleri İdaresi (HRSA), yöntemin nakil için kullanılabilecek organların sayısını ve kalitesini artırdığını savunuyor. Bazı nakil cerrahları ve biyoetik uzmanları ise bazı vakalarda kanın beyne yeniden ulaştığını ve donörlerde yaşam belirtileri görüldüğünü belirterek yeni önlemlerin yetersiz olduğunu söylüyor.

NRP nasıl uygulanıyor?

Yöntem, ailenin yaşam desteğini sonlandırma kararının ardından kalbi duran ve dolaşım ölümüyle ölü ilan edilen donörlerde kullanılıyor. Doktorlar ölüm ilanından birkaç dakika sonra donöre dış pompa bağlıyor; pompa kalbe, akciğerlere, böbreklere ve karaciğere oksijenli kan göndererek organların zarar görmesini önlüyor. Bu sırada beyne giden damarların kapatılması gerekiyor.

HRSA verilerine göre 2025'te organ alınan ölü donörlerin yüzde 49,2'si, yaklaşık 8 bin kişi, dolaşım ölümü sonrası bağışçıydı. Bu oran 2023'te yüzde 36,1'di. ABD'de 109 binden fazla kişi organ nakli bekliyor.

Yeni kurallar neler getiriyor?

HRSA'nın yayımladığı kural metnine göre ilk aşamada:

  • NRP, nabzın kaybolmasından ve hastane ekibinin ölümü ilan etmesinden en az 5 dakika sonra başlayabilecek.
  • Ekip, beyne kan taşıyabilecek damarları kapatıp kesecek ve boşaltacak.
  • NRP sırasında felç edici (kas gevşetici) ilaç kullanılmayacak.
  • Organ tedarik kuruluşları her NRP vakasının kayıtlarını 24 saat içinde sisteme yükleyecek; kanın beyne ulaşmış olabileceği endişesiyle verilen planlanmamış aralar bildirilecek.

Kamuoyu görüşünün ardından 3–6 ay içinde yürürlüğe girmesi beklenen ikinci aşamada, ölümden önce yapılacak işlemler için ailenin onayı ve ailelere beyne yeniden kan gitme riskinin açıkça anlatılması zorunlu olacak. Kurallar için görüş süreci 13 Kasım'da başladı, 28 Aralık'ta bitecek.

Eleştirmenler ne diyor?

NRP vakalarında beyne yeniden kan gittiğini HRSA'ya ilk bildiren nakil cerrahı Dr. Claire Morgan, NPR'a "Beyne yeniden kan gittiğinde NRP'de yaşam belirtileri gördük" dedi ve kuralların donörlere anlamlı ek koruma getirdiğine inanmadığını söyledi. Rochester Üniversitesi'nden biyoetik uzmanı Dr. Lainie Friedman Ross, yöntemin organların yalnız ölü kişilerden alınmasını öngören "ölü donör kuralı"nı çiğnediğini savunuyor. Colorado Üniversitesi'nden Dr. Matthew DeCamp ise NRP'ye ilişkin temel soruların hâlâ çözülmediğini belirtiyor.

HRSA'nın nakil direktörü Dr. Raymond Lynch ise damarların kapatılmasının beyne kan akışını durdurması gerektiğini söyledi: "Bu, hastaların alabileceği organ sayısını artıracak hayat kurtarıcı bir uygulama. Doğru yapıldığında güvenli."

OPTN aynı toplantıda, organ bağışıyla kuduz bulaşma riskine karşı donör taramasını zorunlu kılan ayrı bir kuralı da onayladı.

📬 Eyaletinizdeki Türk etkinlikleri, ilanları ve fırsatları her hafta e-postanızda

Ücretsiz. Yalnızca seçtiğiniz eyalete göre: yaklaşan etkinlikler, yeni ilanlar, Türk işletmelerinin kampanyaları ve önemli uyarılar.

Bir haber mi var?

Çevrenizde olan bir gelişmeyi Alaturka'ya WhatsApp'tan bildirin.

Haber bildir
Haber bildir