ABD'de prostat kanseri tarama kılavuzu değişti: 50–69 yaşa iki yılda bir PSA

- 50-69 yaş arasındaki ortalama riskli erkeklere iki yılda bir PSA testi öneriliyor.
- Siyahi erkekler ve ailesinde güçlü prostat kanseri öyküsü bulunanlar için tarama 45 yaşında başlıyor ve her yıl yapılıyor.
- 3,0 ng/mL ve üzerindeki PSA sonucu yüksek kabul ediliyor; test iki hafta ile üç ay içinde tekrarlanıyor.
- 75 yaş ve üzeri erkekler için düzenli tarama önerilmiyor.
Amerikan Kanser Derneği (American Cancer Society, ACS), 12 Kasım 2026'da prostat kanseri tarama kılavuzunu güncelleyerek ortalama risk grubundaki 50-69 yaş arası erkeklerin iki yılda bir PSA kan testi yaptırmasını önerdi. ABD'nin en etkili kanser kuruluşlarından biri olan derneğin 2010'dan bu yana yaptığı ilk kapsamlı güncellemeyle, düzenli tarama ilk kez doğrudan tavsiye olarak yer aldı.
Yeni kılavuz, derneğin bilimsel dergisi CA: A Cancer Journal for Clinicians'ta yayımlandı. Derneğin resmî açıklamasına göre 2010 tarihli önceki kılavuz düzenli tarama önermiyor, erkeklerin test yaptırıp yaptırmama kararını doktorlarıyla birlikte vermesini öngörüyordu.
Risk grubundakiler için tarama 45 yaşında başlıyor
Kılavuz, erkekleri risk durumuna göre farklı takvimlere ayırıyor. Siyahi erkeklerle ailesinde güçlü prostat kanseri öyküsü bulunan diğer erkeklerin 45 ile 69 yaş arasında her yıl PSA testi yaptırması öneriliyor. Güçlü aile öyküsü; birinci derece bir yakının 65 yaşından önce prostat kanseri tanısı alması ya da birden fazla birinci derece yakında hastalığın görülmesi olarak tanımlanıyor.
Babası ya da erkek kardeşi gibi tek bir birinci derece yakını 65 yaşında veya daha ileri yaşta tanı alan erkekler için tarama yine 45 yaşında başlıyor, ancak iki yılda bir yapılıyor.
70-74 yaş grubundaki erkekler için taramaya devam etme kararının kişiye göre verilmesi isteniyor; dernek bu yaşta yararlarla zararlar arasındaki dengenin belirsiz olduğunu belirtiyor. 75 yaş ve üzerindeki erkekler ile en az on yıl daha yaşaması beklenmeyen kişiler için düzenli tarama önerilmiyor.
Yüksek PSA sonucunda önce MR ya da biyobelirteç testi
Kılavuz, 45-69 yaş arasındaki erkeklerde 3,0 ng/mL ve üzerindeki PSA değerini, 70-74 yaş grubunda ise 6,5 ng/mL ve üzerindeki değeri yüksek kabul ediyor. Yüksek çıkan testin iki hafta ile üç ay arasında tekrarlanması isteniyor.
Yüksek sonuç doğrulanırsa, biyopsi kararından önce manyetik rezonans (MR) görüntüleme ve/veya geçerliliği kanıtlanmış bir biyobelirteç testi yapılması öneriliyor. Büyüme ya da yayılma riski düşük prostat kanseri saptanan erkeklere ise ilk seçenek olarak hemen tedavi yerine düzenli kontrollerle izleme anlamına gelen aktif gözetim sunulması tavsiye ediliyor.
Dernek, değişikliğin gerekçesi olarak PSA taramasının prostat kanserinden ölümleri ve ileri evrede tanıyı belirgin biçimde azalttığına dair kanıtların güçlenmesini ve yüksek PSA sonrası izlenen yöntemlerdeki gelişmeleri gösterdi. Bu yöntemlerin gereksiz tanı ve tedaviden kaynaklanan zararları azalttığı belirtildi.
2026'da 333 binden fazla yeni tanı bekleniyor
ACS tahminlerine göre ABD'de 2026'da 333.830 erkeğe prostat kanseri tanısı konacak, 36.320 erkek bu hastalık nedeniyle hayatını kaybedecek. Prostat kanseri, ABD'de erkeklerde kanser kaynaklı ölümlerin ikinci önde gelen nedeni.
Derneğin baş bilim sorumlusu Dr. William Dahut, siyahi erkeklerde hastalığın görülme oranının beyaz erkeklere göre yüzde 67 daha yüksek olduğunu, ölüm oranının ise neredeyse iki katına ulaştığını belirterek bu eşitsizliğin acilen giderilmesi gerektiğini söyledi.
Kılavuzun kıdemli yazarı ve derneğin Erken Kanser Tespiti Merkezi direktörü Dr. Robert Smith, PSA testinin prostat kanserini erken yakalamada temel araç olmaya devam ettiğini ve yararlarına ilişkin artık daha güçlü kanıtlar bulunduğunu ifade etti.
Tarama masrafı gündemde
Derneğin savunuculuk kolu ACS CAN'in başkanı Lisa Lacasse, katkı payı ve cepten yapılan ödemelerin taramanın önünde önemli bir engel olduğunu belirtti. Kuruluş, takip testleri dahil taramanın hastadan ek ücret alınmadan sigorta kapsamına girmesi için çalışacağını açıkladı.
Kılavuz, hekimlerin taramaya başlamadan önce hastalara testin olası yararlarını, sınırlarını ve zararlarını anlatmasını da öngörüyor. Dernek, yeni bilimsel veriler çıktıkça güncellenecek bir “yaşayan kılavuz” yaklaşımı benimsediğini duyurdu.