ABD’de bebeklerde K vitamini eksikliğine bağlı kanama sıklığı 4,5 katına çıktı

ABD’de doğum kayıtlarını inceleyen iki araştırma, K vitamini iğnesi yapılmayan yenidoğanların oranında ve yaşamın ilk aylarında saptanan kanama tanılarında artış buldu. Bir bebeğin kayıtlarında iğne uygulandığının görülmemesi, ailenin iğneyi reddettiğini tek başına göstermiyor. 5 Kasım'da yayımlanan iki araştırmadan birine göre K vitamini eksikliğine bağlı kanama görülme sıklığı 2017'den 2025'e yüzde 347 arttı. Diğer çalışma, iğne yapılmayan bebeklerde kafa içi kanama riskini iğne yapılan gruptaki riskin yaklaşık 2,4 katı olarak hesapladı.

Çalışmalar JAMA ve JAMA Pediatrics dergilerinde yayımlandı. İki araştırma da ülke genelinde 2 binden fazla hastanenin elektronik sağlık kayıtlarını bir araya getiren Epic Cosmos veri tabanını kullandı ve 2017–2025 dönemini inceledi.

K vitamini eksikliğine bağlı kanama sıklığı yaklaşık 4,5 katına çıktı

Virginia Commonwealth Üniversitesi'nden Dr. Elizabeth Wolf'un yürüttüğü ve JAMA Pediatrics'te yayımlanan araştırma, 0–6 aylık 11 milyondan fazla bebeğin kaydını taradı. Buna göre K vitamini eksikliğine bağlı kanama tanısı 2017'de her 100 bin bebekte 24,0 iken 2025'te 107,4'e çıktı. Aynı dönemde K vitamini eksikliği tanısı yüzde 216 arttı.

Doğumda iğne yapılan bebeklerin oranı yüzde 97,7'den yüzde 95,0'e geriledi. Kanama vakalarının yüzde 87,8'i bebeğin ilk haftasında teşhis edildi; kanama yaşayan bebeklerin yalnız yüzde 19'una K vitamini yapılmıştı. Vaka sayısı 2023'ten itibaren belirgin biçimde hızlandı ve 2025'te 1.764 ile zirveye ulaştı.

Araştırmacılar bulguların doğrudan nedensellik kanıtlamadığını, ancak ailelerin iğneyi giderek daha fazla reddetmesinin bebeklere zarar verdiğine ilişkin ciddi endişe yarattığını yazdı. Ekip, emzirme oranlarındaki değişimin ya da kistik fibrozis gibi hastalıkların artışı açıklamadığını belirtti.

İğne yapılmayan bebeklerde kafa içi kanama riski yaklaşık 2,4 katına çıkıyor

Philadelphia Çocuk Hastanesi (CHOP) öncülüğündeki ekibin JAMA'daki çalışması 5,2 milyondan fazla yenidoğanı izledi. Doğumda K vitamini almayan bebeklerin oranı 2017'de yüzde 3,1 iken 2025'te yüzde 6,8'e yükseldi; yani her 15 bebekten biri iğnesiz taburcu oldu.

İğne yapılmayan bebeklerde ilk altı ayda herhangi bir kanama görülme sıklığı her 10 bin bebekte 288, iğne yapılanlarda 186 oldu. Diğer etkenler hesaba katıldığında risk yüzde 47 yüksek çıktı. Kafa içi kanama riski, iğne yapılan bebeklerdeki riskin 2,43 katıydı. Taburculuktan altıncı aya kadar görülen kanamalarda bu oran 2,11 olarak hesaplandı. Doğum sonrası hastane yatışında kanama tanısıyla birlikte ölüm oranı da iğnesiz bebeklerde her 10 bin bebekte 2,9, iğneli bebeklerde 1,1 olarak kaydedildi.

Makalede aktarılan önceki araştırmalar, doğumda iğne yapılmayan bebeklerin oranının evde doğumlarda yüzde 14,5'e, doğum merkezlerinde yüzde 31'e çıktığını ortaya koymuştu.

Tek doz iğne 1961'den beri öneriliyor

Bebekler düşük K vitamini depolarıyla doğar ve anne sütü bu vitamini sınırlı miktarda içerir. K vitamini kanın pıhtılaşması için gereklidir; eksikliği ilk günlerde ya da haftalar sonra beyin kanamasına yol açabilir. Wolf ve ekibine göre K vitamini eksikliğine bağlı geç kanama yaşayan bebekler arasında kafa içi kanama oranı yüzde 30 ile 60 arasında.

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezlerinin (CDC) aileler için hazırladığı bilgilendirmeye göre Amerikan Pediatri Akademisi (AAP) 1961'den bu yana tüm yenidoğanlara doğumdan kısa süre sonra kas içine tek doz K vitamini yapılmasını öneriyor. Araştırmaya göre bu uygulama geç dönem kanamaları yüzde 98 oranında önlüyor.

Fransa, Almanya, Hollanda, İsviçre ve Kanada'da ağızdan K vitamini de seçenek olarak sunuluyor. Wolf ve ekibi, ağızdan verilen dozun geç dönem eksikliği önlemede daha az etkili olabileceğini, ancak iğne reddi sürerse ABD'de bunun ikinci bir seçenek olarak sunulmasının düşünülebileceğini yazdı.

Araştırmacılar, iğne reddindeki artışı COVID-19 sonrasında halk sağlığı kurumlarına duyulan güvenin azalması, aşı tereddüdünün yaygınlaşması ve ailelerin yenidoğana yapılan müdahalelere duyduğu kaygıyla ilişkilendirdi. JAMA, çalışmalarla birlikte iğneyi reddetmenin risklerinin ailelere nasıl anlatılacağını ele alan bir başyazı da yayımladı.