ABD Adalet Bakanlığı, Alaska'da Senato sonucunun onaylanmasını durdurmak için dava açtı

ABD Adalet Bakanlığı, Alaska'daki ABD Senatosu seçiminde Cumhuriyetçi Senatör Dan Sullivan'ın kaybetmesi hâlinde sonucun onaylanmasını durdurmak için federal mahkemede dava açtı. Bakanlık, oy pusulasında aynı adı taşıyan ikinci bir adayın, yani Petersburg kasabasından Daniel J. Sullivan'ın, seçmenlerin kafasını karıştırdığını ve senatöre gitmesi gereken oyların bu adaya yazılmış olabileceğini ileri sürüyor. Seçim 3 Kasım'da yapılacak.

Dava ne istiyor?

Bakanlığın sunduğu dilekçe, davayı federal Ulusal Seçmen Kaydı Yasası'na (NVRA) dayandırıyor. Bakanlık, bu yasanın "seçim sürecinin bütünlüğünü koruma" amacı taşıdığını ve eyaletin, seçmen karışıklığından etkilenmiş olabilecek bir sonucu onaylamasının bu yükümlülüğe aykırı olacağını savunuyor. Dilekçede mahkemeden iki şey isteniyor: böyle bir sonucun onaylanmasının yasaya aykırı olduğunun tespit edilmesi ve Daniel J. Sullivan'a verilen oyların aslında Senatör Sullivan'a mı verilmek istendiğini belirleyecek bir inceleme bitene kadar onay işleminin durdurulması.

Dava, Adalet Bakanlığı'nın üç numaralı ismi olan Başsavcı Yardımcısı Stanley Woodward imzasıyla açıldı. Başkan Donald Trump da cuma günü davanın açılmasını Bakanlığa kendisinin söylediğini açıkladı. Trump daha önce sosyal medyada ikinci Sullivan'ın adaylığını "hile" olarak nitelemişti.

İkinci "Dan Sullivan" kim?

Daniel J. Sullivan, daha önce hiç seçime girmemiş bir Petersburg sakini. Mayıs sonunda Senato adaylığı için başvurdu. Alaska Seçim Dairesi 15 Haziran'da başvurunun seçmeni yanıltmaya yönelik olduğuna karar verip onu listeden çıkarmak istedi; ancak eyalet mahkemesi bu kararı bozdu, Alaska Yüksek Mahkemesi de 29 Haziran'da adayın oy pusulasında kalmasını onayladı.

Cumhuriyetçiler, adayın Demokratların "seçmen bölmek" için öne sürdüğü biri olduğunu savunuyor. Sullivan ise kendi kararıyla aday olduğunu söylüyor. Ağustos'taki partiler üstü ön seçimde 4 bin civarında oy aldı; Senatör Sullivan'ın oyu ise 68 binin üzerindeydi. Oy pusulasında Senatör Sullivan "Cumhuriyetçi" olarak yer alırken, Petersburg'lu Sullivan'ın adının yanında parti bilgisi bulunmuyor.

Neden önemli?

Alaska seçimleri sıralı oy (ranked-choice) sistemiyle yapılıyor; seçmenler adayları tercih sırasına koyabiliyor ve kesin sonuç birkaç hafta sürebiliyor. Her iki parti de yarışın çok yakın geçmesini bekliyor ve Senato'daki çoğunluğun bu sandalyeye bağlı olabileceği konuşuluyor.

Davaya tepkiler de sert oldu. Demokratların Senato kampanya komitesi DSCC davayı Alaska seçmeninin iradesini bozmaya yönelik "göstermelik" bir girişim olarak nitelendirdi. Senatör Sullivan'ın kampanyası ise sürecin "işlemesine" izin vereceklerini söyledi. Notre Dame Üniversitesi'nden seçim hukuku uzmanı Derek Muller, ilgili federal yasanın Bakanlığa bir sonucun onaylanmasını durdurma yetkisi vermediğini, sonucun açık farkla belirlenmesi hâlinde davanın konusuz kalabileceğini söyledi.

ABD'deki seçmenler için

Dava şimdilik yalnız Alaska'daki Senato yarışını ilgilendiriyor; seçim takvimi değişmedi ve oy kullanma devam ediyor. Alaska'da oy kullanacak okurlar aday listesi, erken oy ve sıralı oy sistemi hakkındaki resmî bilgilere Alaska Seçim Dairesi'nin sitesinden ulaşabilir. 3 Kasım ara seçimlerinde Temsilciler Meclisi'nin tamamı ve Senato'nun yaklaşık üçte biri yenileniyor.

Önemli ayrım: Bakanlığın talebi mahkemenin verilmiş kararı değil, dava dilekçesindeki istemdir. Seçim sonucunun durdurulacağı veya seçmenlerin hangi adaya oy vermek istediğinin kesinleştiği henüz söylenemez.