ABD’de Demokratlar Kanada tarifelerini kaldırmak istiyor, veto eşiği önlerinde

ABD'de 3 Kasım ara seçimlerinde Kongre'de çoğunluğu elde eden Demokratlar, Başkan Donald Trump'ın Kanada'dan gelen ürünlere uyguladığı gümrük vergilerini kaldırmayı yeni dönemin ilk hedefleri arasına aldı. Ancak Trump'ın olası vetosunu aşacak çoğunluğa sahip olmayan Demokratların tarifeleri tamamen geri alması zor görünüyor.

Senato Maliye Komitesi'nin Demokrat üyelerinin lideri olan ve ocakta komite başkanlığına gelmesi beklenen Oregon Senatörü Ron Wyden, The Wall Street Journal'a yaptığı açıklamada Kanada ürünlerine yönelik tarifelerin kaldırılmasına "ezici bir destek" olduğunu söyledi. Wyden'in kaldırma yasası için meslektaşlarıyla görüşmeye başladığını belirttiği, "Kongre, başkanın tek taraflı ve keyfî biçimde gümrük vergisi koyma yetkisini nihayetinde elinden almalı" dediği bildirildi.

Temsilciler Meclisi Yargı Komitesi'nin başına geçmesi beklenen Maryland Temsilcisi Jamie Raskin de Kanada'daki CBC kanalına konunun "gündemlerinin üst sıralarında" olduğunu söyledi. Raskin'in, yeni Kongre'nin ilk 100 gününde adım atılmasını umduğu ve Anayasa'nın gümrük vergisi yetkisini başkana değil Kongre'ye verdiğini savunduğu aktarıldı.

Kanada ürünlerinde yüzde 50 ek vergi

Beyaz Saray'ın 20 Temmuz 2026 tarihli açıklamasına göre Trump, 1930 tarihli Gümrük Tarifesi Yasası'nın 338. maddesine dayanarak imzaladığı üç kararnameyle bazı Kanada mallarına yüzde 50 ek gümrük vergisi getirdi. Beyaz Saray, kapsamın "şaraptan hokey sopalarına ve çimentoya kadar" uzandığını açıkladı. Motorlu araçlara ilişkin kararname kapsamında ek vergilerin uygulanması üç gün ertelendi ve Federal Register’daki kayda göre 22 Ağustos’ta başladı.

Beyaz Saray, kararı Kanada'nın ABD'den gelen otomobillere, alkollü içkilere ve süt ürünlerine uyguladığı kısıtlamalara dayandırdı. Açıklamaya göre Kanada eyalet ve bölgelerinin ikisi dışında hepsi ABD alkollü içkilerinin satışını durdurdu. Temmuzdaki ilk listede enerji ürünleri, potas, balık ve kritik mineraller gibi kalemler kapsam dışında bırakılmıştı. Beyaz Saray, vergilerin ABD-Meksika-Kanada Anlaşması (USMCA) kapsamındaki mallara da uygulanacağını bildirdi.

Kanada, 8 Eylül'de yaklaşık 20 milyar dolarlık ABD ürününe yüzde 15 ile yüzde 50 arasında değişen karşı vergilerle yanıt verdi.

Beyaz Saray’ın 23 Ekim tarihli açıklamasına göre kapsam 30 Ekim’de yeniden değişti. Bazı kontrplak levhalar, kâğıt ürünleri ve soğutma ekipmanı listeden çıkarılırken belirli vanalar, halılar ve atık ürünleri eklendi. Kapsamdaki mallara 338. madde vergisi, uygulanıyorsa 232. madde kapsamındaki vergiye ek olarak alınıyor.

Vetoyu aşmak için üçte iki çoğunluk gerekiyor

Kongre'den geçecek bir kaldırma yasası Trump'ın onayına gidecek. ABD Anayasası'na göre başkanın vetosunu geçersiz kılmak için hem Temsilciler Meclisi'nde hem Senato'da üçte iki çoğunluk gerekiyor. Demokratlar seçimde iki kanatta da çoğunluğu almasına rağmen bu eşiğin altında kalıyor. Senato'da olağan yasaların çoğu, oylamaya geçmek için 60 oy gerektiriyor.

Trump'ın seçim sonuçlarının ardından Truth Social hesabında, kırmızı bir şapka üzerinde "veto" yazan bir görsel paylaştığı bildirildi.

Kongre, Kanada tarifelerine karşı daha önce de oy kullandı. Senato, Trump'ın 2025 başında Kanada'ya karşı ilan ettiği ulusal acil durumu sona erdirmeyi amaçlayan karar tasarısını Nisan 2025'te 48'e karşı 51 oyla kabul etti. Temsilciler Meclisi ise 11 Şubat 2026'da Kanada tarifelerinin dayanağı olan acil durum kararına karşı bir tasarıyı 211'e karşı 219 oyla onayladı. Bu oylamada altı Cumhuriyetçi, Demokratlarla birlikte oy kullandı.

Wyden, Kanada tarifelerine karşı Senato'daki girişimleri daha önce de desteklemişti. Wyden, Eylül 2025'te yaptığı açıklamada Trump'ın Kanada tarifeleri yüzünden "her türlü üründe fiyatları artırdığını" söylemişti.

Kanada müzakereyi sürdürüyor

Kanada Başbakanı Mark Carney, Beyaz Saray'ın Kanada'nın bazı temel itirazlarında adım attığını söyledi. Carney ile Trump'ın bu ay Çin'de yapılacak Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) zirvesinde görüşmesi bekleniyor. Kanada'nın ABD ile ticaretten sorumlu bakanı Dominic LeBlanc ise görüşmelerin görevde kalan Trump ve kabinesiyle yürütüldüğünü belirterek "Bizim işimiz kontrol edebildiğimiz şeylere odaklanmak" dedi.

Yeni Kongre ocak ayında yemin ederek göreve başlayacak. Demokratlar bu tarihten itibaren komite başkanlıklarını ve yasama gündemini kontrol edecek.