📜 Trump’ın doğumla vatandaşlığı sınırlayan kararnamesi, ABD Yüksek Mahkemesi’nde anayasa testine tabi tutuluyor.
👶 Kararname, belgesiz göçmenlerin ABD’de doğan çocuklarına otomatik vatandaşlık verilmesini engellemeyi amaçlıyor.
⚖️ Kararın doğrudan etkisi, 14. Anayasa Değişikliği’nin yorumlanma biçimi olacak.
📜 14. Anayasa Değişikliği Neyi Garantiliyor?
ABD Anayasası’nın 14. Değişikliği (1868) şu ifadeyi içeriyor:
“ABD’de doğan veya vatandaşlığa kabul edilen ve ülke yargısına tabi olan herkes, ABD vatandaşıdır.”
Bu madde, doğum yeri temelinde vatandaşlık (jus soli) hakkını güvence altına alır.
İstisnalar sadece:
-
Yabancı diplomatların çocukları
-
Düşman askerlerinin işgal altındaki bölgede doğan çocuklarıdır.
🧾 Trump Ne Değiştirmek İstiyor?
Trump’ın 2025’te çıkardığı başkanlık kararnamesi, “yargı yetkisine tabi olmak” ifadesinin belgesiz göçmenleri kapsamadığı iddiasına dayanıyor. Bu yorumun amacı:
-
Belgesiz göçmenlerin ABD’de doğan çocuklarının otomatik vatandaşlık almasını engellemek.
Ancak bu yaklaşım, 1898 tarihli “Wong Kim Ark” kararı da dahil olmak üzere Yüksek Mahkeme emsalleriyle çelişiyor.
⚖️ Yüksek Mahkeme Hangi Soruları İnceliyor?
Yüksek Mahkeme’nin ele aldığı başlıca mesele:
-
Alt federal mahkemelerin Trump’ın kararını ülke genelinde durdurma yetkisi var mı?
Trump’ın kararnamesi şu anda:
-
Maryland,
-
Massachusetts ve
-
Washington eyaletlerindeki federal mahkemeler tarafından askıya alınmış durumda.
Yüksek Mahkeme şimdi bu tür ulusal çapta yürütmeyi durdurma kararlarının yasal sınırlarını tartışıyor.
🌎 Doğumla Vatandaşlık Nerelerde Var?
Jus soli (toprak temelli vatandaşlık) ilkesini ABD dışında tanıyan ülkeler arasında:
-
Kanada
-
Meksika
-
Brezilya
-
Arjantin
-
Pakistan
-
Jamaika
Öte yandan Avrupa’nın büyük kısmı, vatandaşlık için ebeveyn kökeni (jus sanguinis) kriterini esas alır.
🚨 Eğer Kararname Onaylanırsa Ne Olur?
-
Doğumla vatandaşlık hakkının kaldırılması, ancak anayasa değişikliği ile mümkün olur.
-
Aksi halde, bu çocuklar “vatansız” kalabilir.
-
Bu durumda çocukların nereye sınır dışı edileceği ya da hangi ülkenin onları kabul edeceği belirsiz hale gelir.
Uzmanlara göre bu tür bir uygulama, uluslararası insan hakları hukukuyla da çatışabilir.
🕰️ Karar Ne Zaman Açıklanacak?
Yüksek Mahkeme henüz nihai karar için tarih vermedi, ancak karar çıktığında:
-
Anayasa hukuku,
-
göçmenlik sistemi,
-
ve doğumla vatandaşlık ilkesi açısından tarihi bir dönüm noktası yaşanabilir.
