Nobel ödüllü Machado Venezuela'ya döndü: Washington'un Karakas dengesi sınavda

Venezuela muhalefetinin lideri ve 2025 Nobel Barış Ödülü sahibi María Corina Machado, 10 ayı aşan yurt dışı döneminin ardından 25 Ekim Pazar günü ülkesine döndü. ABD'nin Ocak ayında Nicolás Maduro'yu iktidardan uzaklaştırmasından bu yana Venezuela'ya ilk kez ayak basan Machado'nun dönüşü, Washington'un Karakas'taki geçiş yönetimiyle kurduğu dengeyi de sınava sokuyor.

"Buradayım"

Machado dönüşünü sosyal medyadan "Buradayım. Sizinleyim" mesajıyla duyurdu. Ülkenin batısındaki Lara eyaletinde bir kilisede yüzlerce destekçisiyle buluşan muhalefet lideri, ardından Barquisimeto ve Yaracuy üzerinden Karakas'a doğru konvoyla yola çıktı; güzergâh boyunca kalabalıklar toplandı. Muhalefetin 2024 seçimlerindeki adayı Edmundo González de Machado'nun "Venezuela topraklarında" olduğunu doğruladı.

Machado'nun ekibi, son haftalarda ülkeye dönmek için birkaç kez girişimde bulunduğunu açıklamıştı. Muhalefet lideri, Ocak 2025'teki kısa süreli gözaltının ardından kamuoyundan çekilmiş, Aralık 2025'te Oslo'da Nobel Barış Ödülü'nü almak için ortaya çıkmıştı. Ülkeden ABD'nin desteklediği gizli bir operasyonla çıkarıldığı bildirilmişti.

ABD'nin rolü ve Washington'un tavrı

ABD ordusunun Ocak 2026'da Maduro'yu Karakas'tan alıp götürmesinin ardından ülkeyi, Maduro'nun yardımcısı Delcy Rodríguez geçici devlet başkanı olarak yönetiyor. Trump yönetimi Rodríguez'le çalışmayı tercih etti; iki taraf arasında petrol başta olmak üzere çeşitli alanlarda iş birliği sürüyor.

Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Machado'nun güvenli dönüşünün ABD destekli uzlaşma görüşmelerinin sonucu olduğunu söyledi ve bu süreçte yüzlerce siyasi tutuklunun serbest bırakıldığını, yüzlerce muhalif ismin sürgünden dönebildiğini belirtti. Başkan Trump ise dönüşten önceden haberi olmadığını, Machado'yu "çok iyi bir kadın" olarak gördüğünü ve güvende olmasını umduğunu söyledi. Machado, Ocak ayında Beyaz Saray'da Nobel madalyasını Trump'a hediye etmişti.

ABD'li yetkililerin, Machado'nun daha sert bir çizgi izleyerek seçim kurulu ve yüksek mahkemedeki reformlara ilişkin görüşmeleri zorlaştırabileceğinden kaygılı olduğu bildirildi.

Gündemde seçim tarihi var

Machado'nun danışmanlarına göre muhalefet lideri, serbest ve adil bir devlet başkanlığı seçimi için tarih belirlenmesini, tüm siyasi tutukluların serbest bırakılmasını isteyecek; insan hakları savunucuları ve sivil toplum gruplarıyla görüşecek. Rodríguez, Eylül ayında BM Genel Kurulu'nda seçim sözü vermiş ancak henüz tarih açıklamamıştı. Muhalefet, 22 Ekim'de yaklaşık iki yıl sonra ilk kez ülke çapında protesto düzenlemişti.

Uzlaşma görüşmelerinin üçüncü turu geçen hafta seçim tarihi konusunda belirgin bir ilerleme olmadan sona erdi. Muhalefetin müzakere heyetindeki isimlerden Dinorah Figuera, kurumsal güvenceler sağlandıktan sonra seçimin en geç 2028'de yapılması gerektiğini söyledi.

Neden önemli?

Venezuela, ABD'nin doğrudan müdahale ettiği ve petrol anlaşmalarıyla ekonomik olarak da bağlandığı bir ülke haline geldi. Machado'nun dönüşüyle seçim baskısının artması, Washington'un Karakas politikasını ve bölgedeki istikrarı etkileyebilir. ABD'de, özellikle Florida'da yaşayan büyük Venezuela topluluğu da gelişmeleri yakından izliyor.

Machado'nun 25 Ekim'de ülkede görüntülenmesi ve dönüş açıklaması uluslararası ajanslarca doğrulandı. Ülkeye dönüş, seçim tarihi belirlendiği veya siyasi tutukluların serbest bırakıldığı anlamına gelmiyor.