Veterans Day Nedir? Amerika'da Gaziler Günü, Neler Açık, Neler Kapalı?

Veterans Day (Gaziler Günü), Amerika'da her yıl 11 Kasım'da, ABD ordusunda görev yapmış tüm gazileri onurlandırmak için kutlanan federal bir tatildir. 2026'da Veterans Day 11 Kasım Çarşamba gününe denk geliyor. Federal daireler, postane ve bankaların çoğu kapalı olacak; borsa ise açık.
- Tarih: 11 Kasım 2026, Çarşamba (tarih her yıl sabit)
- Federal tatil: devlet daireleri ve postane kapalı, posta dağıtılmaz
- Bankaların çoğu kapalı; borsa (NYSE, Nasdaq) açık
- Okullar eyalete ve okul bölgesine göre açık ya da kapalı
- Pek çok restoran ve mağaza gazilere ücretsiz yemek ve indirim sunar
Kimler "veteran" (gazi) sayılır?
ABD federal yasasına göre (38 U.S.C. § 101) veteran, ABD Silahlı Kuvvetleri'nde (Kara Kuvvetleri, Deniz Kuvvetleri, Hava Kuvvetleri, Deniz Piyadeleri, Sahil Güvenlik ve Uzay Kuvvetleri) aktif görev yapmış ve onursuz (dishonorable) olmayan bir şekilde terhis olmuş kişidir. Savaşa katılmış olmak şart değildir; barış zamanında görev yapanlar da veterandır. Ulusal Muhafız ve yedek askerler için kurallar hizmet süresine ve göreve çağrılma biçimine göre değişir; ayrıntılar ABD Gaziler Bakanlığı'nın (VA) sitesinde.
Türkçedeki "gazi" ile farkı: Türkiye'de "gazi" denince genellikle savaşa katılmış ya da görevde yaralanmış kişi anlaşılır. Amerika'da "veteran" çok daha geniş bir kavramdır: orduda görev yapmış herkesi kapsar. Bu yazıda kolaylık olsun diye "gazi" kelimesini bu geniş anlamda kullanıyoruz.
Veterans Day ne zaman?
Veterans Day'in tarihi sabittir: her yıl 11 Kasım. Hafta sonuna denk geldiğinde federal tatil cuma ya da pazartesiye kaydırılır.
| Yıl | Tarih | Federal tatil günü |
|---|---|---|
| 2026 | 11 Kasım Çarşamba | 11 Kasım Çarşamba |
| 2027 | 11 Kasım Perşembe | 11 Kasım Perşembe |
| 2028 | 11 Kasım Cumartesi | 10 Kasım Cuma |
Neler kapalı, neler açık?
- Federal kurumlar: Kapalı. Sosyal Güvenlik (SSA), USCIS ofisleri ve diğer federal daireler hizmet vermez.
- Postane (USPS): Postaneler kapalı, normal posta dağıtılmaz. Dağıtım ertesi gün normale döner.
- Bankalar: Federal Rezerv tatil olduğu için bankaların çoğu kapalıdır. ATM, online ve mobil bankacılık çalışır; o gün yapılan havale ve ödemeler genellikle bir sonraki iş günü işlenir.
- Borsa: New York Borsası (NYSE) ve Nasdaq açıktır. Tahvil piyasası kapalıdır.
- UPS ve FedEx: Genellikle normal çalışır.
- Okullar: Eyalete ve okul bölgesine göre değişir; bazı okullar kapalı, bazıları gazileri anma etkinlikleriyle açık olur. Çocuğunuzun okul takvimine bakın.
- Eyalet ve şehir kurumları (DMV, mahkemeler, belediyeler): Çoğu eyalette kapalıdır; gitmeden önce kurumun web sitesine bakın.
- Mağaza ve restoranlar: Açık. Pek çok zincir restoran o gün gazilere ve aktif askerlere ücretsiz yemek verir; askerî kimlik ya da gazi belgesi istenir.
- Türk konsoloslukları: Kendi tatil takvimlerine göre çalışır. Randevunuz varsa bağlı olduğunuz konsolosluğun duyurularını kontrol edin.
Veterans Day'in tarihi
- 11 Kasım 1918: Birinci Dünya Savaşı'nı bitiren ateşkes, "11. ayın 11. gününün 11. saatinde" yürürlüğe girdi.
- 1919: Başkan Woodrow Wilson, ateşkesin yıl dönümünü ilk kez Armistice Day (Ateşkes Günü) olarak ilan etti.
- 1938: Armistice Day federal tatil oldu.
- 1954: İkinci Dünya Savaşı ve Kore Savaşı'ndan sonra Kongre, günün adını tüm gazileri kapsayacak şekilde Veterans Day olarak değiştirdi; Başkan Dwight Eisenhower yasayı imzaladı.
- 1971–1977: Pazartesi Tatilleri Yasası'yla tatil ekimin dördüncü pazartesine alındı.
- 1978: Tarihî anlamı nedeniyle tatil yeniden 11 Kasım'a döndü ve o günden beri hiç değişmedi.
Veterans Day ile Memorial Day arasındaki fark
İki gün sık karıştırılır. Memorial Day (mayısın son pazartesi), görev sırasında hayatını kaybeden askerleri anma günüdür. Veterans Day ise hayatta olan ya da olmayan, savaşta ya da barışta görev yapmış tüm gazilere teşekkür günüdür. Bu yüzden 11 Kasım'da gazilere "Thank you for your service" (Hizmetiniz için teşekkürler) demek yaygın bir nezakettir.
Türkiye ile bağ: Kore Savaşı ve Türk gaziler
Türkiye, Kore Savaşı'nda (1950–1953) Amerika ile aynı safta savaşan ülkelerden biriydi; Türk Tugayı'nın Kunuri ve diğer muharebelerdeki direnişi Amerikan askerî tarihinde saygıyla anılır. Amerika'da yaşayan Türkler arasında ABD ordusunda görev yapmış gaziler ve aktif askerler de var. Türkiye'de ise Gaziler Günü her yıl 19 Eylül'de kutlanır.
Amerika'daki Türkler için pratik notlar
- 11 Kasım çarşamba günü yapılan banka havaleleri ve fatura ödemeleri perşembeye kayabilir; son ödeme tarihi yakın faturaları bir gün önce ödeyin.
- Postanede işiniz varsa perşembeyi bekleyin; acil gönderiler için UPS ya da FedEx'i tercih edebilirsiniz.
- USCIS randevunuz ya da Sosyal Güvenlik işiniz varsa o gün ofisler kapalı; çevrim içi hizmetler çalışır.
- Gazi ya da aktif askerseniz o gün restoran ve mağazalardaki indirimleri sorun; askerî kimliğinizi yanınızda bulundurun.
Resmî kaynaklar
- ABD Gaziler Bakanlığı (VA): gazilere yönelik hizmetler ve tanımlar
- ABD Gaziler Bakanlığı (VA): Veterans Day
- ABD Personel Yönetimi Ofisi (OPM): federal tatil takvimi
- Federal Rezerv tatil takvimi
İlgili rehberler: Thanksgiving · Columbus Day · Saatler geri alınıyor: Türkiye ile saat farkı
Amerika'daki diğer resmî tatiller ve özel günler için: Amerika Rehberi: Özel Günler
Son güncelleme: Ekim 2026