Kaliforniya'da milyarderlere servet vergisi öngören Prop 40 reddedilmeye yakın

ABD'nin Kaliforniya eyaletinde milyarderlerin servetinden tek seferlik yüzde 5 vergi alınmasını öngören Önerge 40 (Prop 40), 3 Kasım seçimlerinde reddedilme yolunda. Çarşamba sabahı oyların yaklaşık yüzde 54'ü sayıldığında seçmenlerin yaklaşık yüzde 56'sı önergeye “hayır” demişti. Sonuç henüz resmîleşmedi.

Önergeyi hazırlayan sağlık çalışanları sendikası SEIU-UHW'nin yöneticileri, sandıklar kapanmadan dakikalar önce yenilgiyi kabul eder nitelikte açıklamalar yaptı. Sendika, eyalet yasama organı “gerçek bir çözüm” sunmazsa 2028'de konuyu yeniden sandığa taşıyacağını duyurdu.

Vergi gayrimenkulü ve emeklilik hesaplarını kapsamıyordu

Eyaletin tarafsız Yasama Analist Ofisi'nin (LAO) resmî analizine göre önerge, 1 Ocak 2026 itibarıyla Kaliforniya'da yaşayan ve net serveti 1 milyar doları aşan kişilerden servetlerinin yüzde 5'i oranında tek seferlik bir eyalet vergisi alınmasını öngörüyordu. LAO, eyalette bu düzeyde servete sahip birkaç yüz kişi bulunduğunu belirtiyor; önergenin destekçileri ise vergiden yaklaşık 200 milyarderin etkileneceğini açıklamıştı.

Vergi hisse senetleri, tahviller, şirket payları ve diğer değerli kişisel varlıkları kapsayacaktı. Gayrimenkul, emeklilik planları ve emeklilik hesapları genel olarak kapsam dışında bırakılmıştı. Ödeme 2027'de yapılacak, mükellefler isterse toplamda daha fazla ödeme karşılığında tutarı beş yıla yayabilecekti.

Toplanacak gelirin yüzde 90'ının kamu sağlık hizmetlerine, kalanının eğitim, gıda yardımı ve verginin idaresine ayrılması öngörülüyordu. SEIU-UHW, beş yılda yaklaşık 100 milyar dolar toplanacağını öne sürdü. LAO ise gelirin “on milyarlarca dolar” düzeyinde olacağını, ancak milyarderlerin davranışı ve borsa fiyatları nedeniyle tutarın ve zamanlamanın öngörülmesinin zor olduğunu bildirdi. LAO'ya göre milyarderlerin eyaletten ayrılması ya da vergilendirilebilir gelirlerini azaltması halinde eyalet yılda 1 milyar doların altında gelir vergisi kaybedebilirdi.

Rakip önergelerden Prop 42 önde

Aynı oy pusulasında Prop 40'a karşı hazırlanmış iki önerge daha yer aldı. Servet vergilerini ve geriye dönük vergileri yasaklayan Prop 42, salı gecesi yaklaşık yüzde 55 “evet” oyuyla öndeydi. Eyaletin harcama sınırını aşan vergileri yasaklayan ve gelecekteki vergi önerilerine denetim şartı getiren Prop 41 ise yaklaşık yüzde 52 “hayır” oyuyla geride kaldı.

LAO'nun analizine göre Prop 41 ya da Prop 42, Prop 40'tan daha fazla “evet” oyu alırsa mahkemeler önergeler arasında çatışma bulunduğuna karar verip Prop 40'ın yürürlüğe girmesini engelleyebilir. Bu nedenle Prop 40'ın zayıf bir farkla kabul edilmesi bile tek başına verginin uygulanması için yeterli olmayabilir.

Muhalefet kampanyasına 316 milyon dolar harcandı

Önergeyi SEIU-UHW'nin yanı sıra Kaliforniya Demokrat Partisi ve Kaliforniya İşçi Sendikaları Federasyonu destekledi; Vermont Senatörü Bernie Sanders da ekim ayında önerge lehine düzenlenen mitinglere katıldı. Vali Gavin Newsom, Kaliforniya Öğretmenler Birliği ve Planned Parenthood of California ise tek seferlik bir verginin eyaletin mali sorunlarını çözmeyeceğini ve varlıklı kişileri eyaletten uzaklaştıracağını savunarak karşı çıktı. Newsom ayrıca Prop 42'yi destekledi.

Milyarderler ve iş dünyası, servet vergisine karşı ve bağlantılı oylama kampanyalarına büyük tutarlarda kaynak ayırdı. Resmî kampanya finansmanı kayıtları farklı komitelerin harcamalarını ayrı gösterdiğinden toplamlar kapsamlarına göre değişiyor. Muhalefetin önde gelen ismi Google'ın kurucu ortağı Sergey Brin, kurduğu Building a Better California adlı komiteye 102 milyon dolar bağışladı.

Kesin sonuçlar, posta oylarının sayımı tamamlandıktan sonra Kaliforniya Eyalet Sekreterliği'nin seçim sayfasında açıklanacak.