ABD'deki Türk astrofizikçi Burçin Mutlu-Pakdil'e 2,5 milyon dolara kadar araştırma desteği

ABD'nin New Hampshire eyaletindeki Dartmouth College'da görev yapan Türk astrofizikçi Burçin Mutlu-Pakdil, Schmidt Sciences'ın ilk kez verdiği FirstLight Ödülleri'nin beş kazananından biri oldu. 3 Kasım 2026'da duyurulan program kapsamında Mutlu-Pakdil, evrendeki en küçük ve en zor gözlemlenen cüce galaksileri araştıracak bir ekip kurup yönetmek için beş yıla kadar, yılda en fazla 500 bin dolar olmak üzere toplam 2,5 milyon dolara kadar araştırma desteği alabilecek.

Önemli ayrıntı: Bu tutar, bilim insanına kişisel nakit ödül olarak verilen 2,5 milyon dolar değil; araştırma grubunun çalışmalarını desteklemek üzere öngörülen azami finansman. Schmidt Sciences'ın 3 Kasım tarihli resmî açıklamasına göre seçilen beş araştırmacıya sağlanabilecek toplam destek 12,5 milyon dolara ulaşıyor.

100'den fazla başvurudan beş araştırmacı seçildi

Schmidt Sciences, kariyerinin erken dönemindeki bilim insanlarını destekleyen FirstLight programının ilk dönemine 100'den fazla başvuru yapıldığını ve adayların bağımsız uzman komiteleri tarafından üç aşamalı bir değerlendirmeyle seçildiğini bildirdi. Program, yalnız araştırma finansmanı sunmuyor: Kazananlar ekipler oluşturacak, genç araştırmacıların yetişmesine katkı sağlayacak ve yeni gözlemevlerinin sağladığı verilerden yararlanacak.

Ödül sahiplerinin Schmidt Observatory System kapsamında gerçekleştirdiği çalışmaların araştırma sonuçlarını, yazılımlarını ve ilgili araçlarını kamuya açık biçimde paylaşması planlanıyor. Program ayrıca bilimsel atölyeleri, eğitimleri ve farklı ekipler arasında işbirliğini teşvik ediyor. Araştırma gruplarına katılan doktora sonrası araştırmacılar ile öğrenciler FirstLight Fellows olarak adlandırılacak.

Burçin Mutlu-Pakdil'in araştırması neyi değiştirebilir?

Mutlu-Pakdil'in öncülüğündeki projenin adı, “A Paradigm Shift in Near-Field Cosmology with the Schmidt End-to-End Dwarf Discovery (SEEDD) Pipeline”. SEEDD adlı sistemle evrenin en küçük, en sönük ve sayıca en çok olması beklenen cüce galaksileri saptamayı hedefliyor. Projenin temel sorusu yeni galaksileri saymanın ötesine geçiyor: Bu galaksilerin özellikleri, karanlık madde hakkındaki modellerin ve galaksilerin nasıl oluştuğuna ilişkin açıklamaların sınanmasında kullanılacak.

Cüce galaksiler, görece az sayıda yıldız içerseler de karanlık maddenin dağılımını incelemek için önemli gözlem alanları oluşturuyor. Bazılarının son derece sönük olması keşfedilmelerini güçleştiriyor. Gelişmiş tarama ve gözlem sistemleri, bugüne kadar fark edilmemiş bu gök cisimlerini bulma olanağı sağlayabilir; ancak araştırmanın hangi sonuçlara ulaşacağı henüz bilinmiyor.

Projede Mutlu-Pakdil'e Arizona Üniversitesi'nden David Sand ve Kanada'daki Queen's University at Kingston'dan Kristine Spekkens ortak baş araştırmacılar olarak eşlik edecek. Schmidt Sciences'ın duyurusuna göre yeni gözlemevi sistemi Argus, Lazuli, LFAST ve DSA adlı dört farklı gözlem bileşenini bir araya getiriyor; optik, kızılötesi ve radyo gözlemleriyle farklı araştırmaları destekleyecek.

Bilkent'ten Dartmouth'a uzanan bilim yolculuğu

Dartmouth Üniversitesi'nin resmî akademik profiline göre Mutlu-Pakdil, Fizik ve Astronomi Bölümü'nde yardımcı doçent (Assistant Professor) olarak çalışıyor. Lisans derecesini Bilkent Üniversitesi'nden, doktorasını ise ABD'deki Minnesota Üniversitesi Twin Cities kampüsünden aldı. Gözlemsel astrofizik alanında çalışan araştırmacı, Samanyolu'nun da içinde bulunduğu Yerel Grup'taki ve daha uzak bölgelerdeki cüce galaksilerin keşfi ve incelenmesi üzerine araştırmalar yürütüyor.

Adı, alışılmadık çift halkalı yapısıyla tanınan ve “Burçin'in galaksisi” diye anılan galaksiyle de özdeşleşti. 2018'de TED Fellow, 2020'de TED Senior Fellow seçildi; 2019'da AAAS IF/THEN Ambassador programında yer aldı. Yeni FirstLight desteği, kariyerindeki tanınmayı somut araştırma kaynakları ve yeni bir ekip kurma olanağıyla birleştiriyor.

FirstLight Ödülü nedir?

FirstLight, Eric ve Wendy Schmidt'in kurduğu ve 2024'te faaliyete başlayan kâr amacı gütmeyen Schmidt Sciences'ın astrofizik alanındaki yeni araştırma desteği programı. İlk dönemde seçilen beş ekibin konuları arasında cüce galaksiler, süpernovaların ilk saatleri, uzak gezegenlerin atmosferleri, dev gezegenlerin oluşumu ve pulsarlar yer alıyor. Programın odak noktalarından biri, araştırma altyapısını ve sonuçları bilim dünyasının daha geniş kesimleriyle paylaşmak.

Mutlu-Pakdil'in seçilmesi, ABD'deki Türk bilim insanlarının uluslararası araştırma projelerinde üstlendiği liderlik rollerine güncel bir örnek oluşturuyor. Finansmanın azami tutarı ile doğrudan verilmiş kişisel ödül arasındaki ayrım ise haberin doğru anlaşılması açısından önemli.