ABD’de dört saati aşan kalkış yasağı kalktı, binlerce uçuş iptal edildi

ABD'de hava trafik kontrol sistemindeki iletişim arızası nedeniyle bütün havalimanlarında uygulanan kalkış yasağı, 13 Kasım Cuma akşamı 4 saati aşkın sürenin ardından kaldırıldı. Federal Havacılık İdaresi (FAA) uçuşların yeniden başlamasına izin verdi; ancak gün boyunca binlerce sefer iptal edildi ve Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, sistemin tam kapasiteye dönmesinin zaman alacağını söyledi.
Uçuş takip sitesi FlightAware'in verilerine göre saat 18.45 (ET) itibarıyla ABD'ye, ABD'den ve ABD içinde 10 binden fazla uçuş rötar yaptı, 3 bin 200'den fazla uçuş iptal edildi. Akşam saatlerinde iptal sayısının 5 bine yaklaştığı bildirildi. Yasak verildiğinde havada 3 bin 500'den fazla uçak bulunuyordu.
Arıza nasıl başladı?
FAA'nın açıklamasına göre kalkış yasağı, ülke genelindeki hava yolu trafik kontrol merkezlerini (ARTCC) etkileyen iletişim sorunlarının ardından verildi. Duffy, Beyaz Saray'da düzenlediği basın toplantısında sorunun saat 15.36'da (ET) başladığını, merkezlerde ve havalimanı yaklaşma kontrol birimlerinde (TRACON) radar ve iletişim sistemlerinde dengesizlik yaşandığını anlattı.
Duffy, anahtarların ve yönlendiricilerin aşırı veri yüklenmesi sonucu tutarsız veri vermeye başladığını, bu nedenle sistemin kapatıldığını söyledi. Bakan, "Eski anahtarlarımız, eski yönlendiricilerimiz var; 1980'lerden kalma bakır hatlar kullanıyoruz" diyerek hava trafik sisteminin yenilenmesi için ek bütçe istedi. Kongre geçen yıl hava trafik kontrolünün modernizasyonu için 12,5 milyar dolar onaylamıştı; yönetim 30 milyar dolar daha talep ediyor.
Siber saldırı mı?
İç Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin, arızanın bir telekomünikasyon kesintisi olduğunu ve şu an için siber saldırıya işaret etmediğini söyledi. Mullin, "Şu an hiçbir şey kesin değil, ama öyle görünmüyor" dedi ve incelemenin sürdüğünü, bu ihtimalin henüz tamamen dışlanmadığını ekledi. Mullin, süreç boyunca yolcuların hayatının tehlikeye girmediğini vurguladı.
Ülke çapında kalkış yasağı nadir uygulanan bir önlem. En son Ocak 2023'te pilotlara uyarı gönderen NOTAM sistemindeki arıza nedeniyle bütün kalkışlar durdurulmuştu.
Uçuşlar ne zaman normale dönecek?
Duffy, öğleden sonra yaşananların etkisinin silinmesinin zaman alacağını, Cumartesi gününden itibaren trafiğin belirgin biçimde iyileşmesini beklediklerini söyledi. Bakan, sistemin Şükran Günü seyahat dönemine kadar tamamen çalışır durumda olacağını belirtti.
Havayolları değişiklik kolaylığı tanıdı. United Airlines, 12–20 Kasım arasında kalkacak yeni uçuşlar için değişiklik ücretini ve fiyat farkını almayacağını açıkladı; Delta da Cuma ve Cumartesi günkü uçuşlarda ücretsiz değişiklik imkânı sundu. Yasak sürerken bazı transatlantik ve Pasifik uçuşlarına, Alaska ve Hawaii seferlerine izin verildi.
Alaturka, kalkışların durdurulduğunu 13 Kasım öğleden sonra duyurmuştu.
Kaynak: FAA açıklaması · FAA Ulusal Hava Sahası Durum sayfası