ABD Yüksek Mahkemesi: New Hampshire'da öğrenci kimliğiyle oy kullanılamayacak

ABD Yüksek Mahkemesi, New Hampshire eyaletinin 3 Kasım'daki ara seçimde öğrenci kimlik kartlarını kimlik kanıtı olarak kabul etmeme uygulamasının yürürlükte kalmasına izin verdi. Mahkeme 22 Ekim'de verdiği kısa ve imzasız kararla, eyalete karşı açılan davada federal bir yargıcın verdiği iki ara kararı, temyiz süreci sonuçlanana kadar askıya aldı. Kararın metni ve dava dosyası Yüksek Mahkeme'nin sitesinde (dosya no. 26A512) yayımlandı.

Seçime iki haftadan az bir süre kala gelen karar, özellikle üniversite kentlerinde oy kullanacak gençleri doğrudan ilgilendiriyor. New Hampshire, seçmenlerin sandık başında kimlik göstermesini isteyen eyaletlerden biri.

Davanın arka planı

New Hampshire yasama meclisi nisan ayında HB 323 adlı yasayı kabul etti. Haziranda yürürlüğe giren yasa, lise, kolej ve üniversite kimlik kartlarını oy pusulası almak için geçerli kimlikler listesinden çıkardı. Eyalet İçişleri Bakanı (Secretary of State) David Scanlan da nisan ayında seçim görevlilerine, öğrenci kimliklerinin seçmen kaydında da kabul edilmemesi yönünde talimat gönderdi.

Lise ve üniversitelerde seçmen kaydı kampanyaları düzenleyen bir sivil toplum kuruluşu, League of Women Voters of New Hampshire ve bir başka grupla birlikte dava açtı. Davacılar, yasanın oy hakkını zorlaştırdığını ve genç seçmenleri hedef aldığını öne sürdü.

Federal Bölge Yargıcı Joseph Laplante, ekim başında karma bir karar verdi. Yargıç, öğrenci kimliklerini listeden çıkaran yasa maddesini durdurmadı. Ancak Scanlan'ın nisan talimatının, yasanın tanıdığı istisnai doğrulama yolunda görevlilerin öğrenci kimliğini yardımcı belge olarak dikkate almasını engellediği ölçüde uygulanmasını yasakladı. Birinci Bölge Temyiz Mahkemesi eyaletin bu kararı durdurma talebini reddedince eyalet Yüksek Mahkeme'ye başvurdu.

Mahkeme neden bu kararı verdi?

Yüksek Mahkeme, federal mahkemelerin seçimlere çok yakın dönemde seçim kurallarını değiştirmekten kaçınması gerektiğini söyleyen ve "Purcell ilkesi" olarak bilinen içtihada dayandı. Eyalet de başvurusunda, nisandan bu yana seçmen rehberlerini ve resmî internet sayfalarını yeni kurala göre güncellediğini, son dakika değişikliğinin seçmenlerde karışıklık yaratacağını savundu.

Yargıç Ketanji Brown Jackson ise yazılı muhalefet şerhinde, alt mahkemenin kararının seçim kurallarıyla ilgili yanlış bilgilendirmeyi önlediğini, dolayısıyla karışıklığı artırmak yerine azalttığını ve aslında Purcell ilkesinin korumak istediği amaca hizmet ettiğini yazdı.

New Hampshire'da oy verecekler ne yapmalı?

Eyalet İçişleri Bakanlığı'na göre karar sonrasında 8 Eylül ön seçimindeki kurallar yeniden geçerli. Buna göre öğrenci kimlikleri seçmen kaydında, posta yoluyla oy başvurusunda ve seçim günü sandık başında kimlik kanıtı olarak kullanılamıyor. Sandıkta kabul edilen kimlikler şunlar:

• Herhangi bir eyaletin verdiği sürücü belgesi (ehliyet)
• ABD pasaportu
• ABD Silahlı Kuvvetler kimlik kartı
• Eyalet motorlu taşıtlar dairesinin (DMV) verdiği sürücü olmayanlar kimliği gibi devletin verdiği diğer kimlikler

Seçmen kaydı için kimlik, yaş, ABD vatandaşlığı ve ikamet kanıtı gerekiyor. Vatandaşlık belgesi olmayanlar için yeminli beyan (affidavit) seçeneği bulunuyor; ancak bu beyan kimlik, yaş ya da ikamet kanıtı yerine geçmiyor. Ayrıntılı bilgi ve öğrencilere yönelik rehberler New Hampshire İçişleri Bakanlığı'nın seçim sayfasında yer alıyor.

ABD'deki Türk okurlar için

New Hampshire'daki üniversitelerde okuyan ve ABD vatandaşı olan Türk kökenli öğrenciler ile ilk kez oy kullanacak gençlerin, sandığa giderken öğrenci kartı yerine ehliyet, pasaport ya da DMV kimliği götürmesi gerekiyor. Kimlik kuralları eyaletten eyalete değiştiği için başka eyaletlerde oy kullanacak okurların da kendi eyaletlerinin seçim sayfasından hangi belgelerin geçerli olduğunu seçimden önce kontrol etmesi yararlı olur.

Dava, Birinci Bölge Temyiz Mahkemesi'nde sürüyor. Yüksek Mahkeme'nin askıya alma kararı temyiz süreci ve olası bir Yüksek Mahkeme incelemesi sonuçlanana kadar geçerli kalacak.