Harvard: ABD'de 403 veri merkezinin karbon salımı 25,7 milyon ton

ABD'de incelenen 403 hiper ölçekli veri merkezi, Mayıs 2024 ile Nisan 2025 arasındaki bir yılda yaklaşık 25,7 milyon metrik ton karbondioksit salımına yol açtı. Harvard T.H. Chan Halk Sağlığı Okulu araştırmacılarının 16 Kasım'da Nature Sustainability dergisinde yayımlanan çalışmasına göre bu tesislerin elektrik tüketimi 68 ile 99 terawatt-saat arasında; üst tahmin Michigan, Indiana ya da Tennessee gibi bir eyaletin yıllık tüketimine yaklaşıyor.
Çalışmayı açıklayan Harvard Chan Okulu'na göre "hiper ölçekli" olarak tanımlanan bu dev tesisler, ABD'nin toplam elektrik tüketiminin yaklaşık yüzde 1,8'ini tek başına kullanıyor. Hesaplanan karbon salımı, 2018 için yapılmış daha önceki bir tahminin iki ila üç katı.
Elektriğin yarısından fazlası fosil yakıttan
Araştırmaya göre veri merkezlerini besleyen elektriğin yaklaşık yüzde 54'ü fosil yakıtlardan geliyor. Bunun yüzde 38'i doğal gaz, yüzde 15'i kömür. Tüketilen elektriğin yaklaşık dörtte biri, karbon yoğunluğu ABD ortalamasının üzerinde olan elektrik şebekesi bölgelerinden sağlanıyor. Tesislerin önemli bir kısmı kömürle çalışan santrallerin yoğun olduğu bölgelerde bulunuyor.
Tüketim birkaç eyalette toplanıyor. Virginia, Oregon, Ohio ve Iowa, incelenen veri merkezlerinin elektrik kullanımının yarısından fazlasını oluşturuyor.
Veri merkezlerinin elektrik tüketimi nasıl hesaplandı?
Araştırmacılar 403 tesisin listesini uydu görüntülerinden çıkardı. Her tesisin yıllık elektrik tüketimi farklı çalışma senaryolarına göre tahmin edildi; karbon salımı ise ABD Çevre Koruma Ajansı'nın (EPA) verileri kullanılarak, her tesisin bağlı olduğu bölgesel şebekedeki santral karışımına göre hesaplandı.
Çalışmanın sınırları da raporda yer alıyor. Mevcut veriler ABD'deki bütün hiper ölçekli veri merkezlerini kapsamaya yetmiyor ve yapay zekâ için kullanılan kapasiteyi genel amaçlı işlemlerden ayırmıyor. Santrallerin sağlık üzerindeki etkisi bu çalışmada doğrudan ölçülmedi; araştırma ekibi bunu sonraki aşamada ele almayı planlıyor.
Çalışmanın baş yazarı, Harvard Chan Okulu Biyoistatistik Bölümü'nde doktora sonrası araştırmacı Gianluca Guidi, bulguların hızla büyüyen bir sektörün yalnızca bir anlık görüntüsü olduğunu söyledi. Guidi'ye göre yapay zekâ kaynaklı inşaat dalgası çalışma döneminin bittiği Nisan 2025'ten bu yana yavaşlamadı ve 2026'daki tüketim "şimdiden önemli ölçüde daha büyük olabilir."
Guidi, CBS News'e yaptığı açıklamada ABD'de faaliyet gösteren büyük ölçekli tesis sayısının çalışma döneminden bu yana iki katını aştığını, yaklaşık 2 bin tesisin de planlama ya da inşaat aşamasında olduğunu belirtti. Guidi, şirketlerin tesisleri nerede ve nasıl kurduklarına ilişkin bilgilerin inşaat başlamadan önce kamuoyuyla paylaşılması gerektiğini savundu.
Çalışmanın sorumlu yazarı ve Harvard Veri Bilimi Girişimi direktörü Prof. Francesca Dominici ise "Veri merkezlerinin nereye kurulacağı ve nasıl besleneceğine ilişkin kararlar kritik çevre ve halk sağlığı kararlarıdır ve sağlam verilerle alınmalıdır" dedi. Dominici, fosil yakıtlı santrallerin karbondioksitin yanı sıra kalp ve akciğer hastalıklarıyla ilişkilendirilen ince partikül madde, azot oksitler ve kükürt dioksit de saldığını hatırlattı.
Antalya'daki COP31'de yapay zekâ taahhüdü
Çalışma, Antalya'da süren BM İklim Değişikliği Konferansı COP31 sırasında yayımlandı. COP31 Başkanlığı ile Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU), aynı gün Antalya Yapay Zekâ Taahhüdü'nü başlattı.
Gönüllülük esasına dayanan taahhüt, imzacıları yapay zekâ sistemlerini düşük ve sıfır emisyonlu enerjiyle çalıştırmaya, enerji ve su verimliliğini artırmaya, yapay zekânın çevresel ayak izini standart biçimde raporlamaya ve gelişmekte olan ülkelerde iklim odaklı yapay zekâ projelerine destek vermeye çağırıyor. Taahhütler bağlayıcı değil ve süre sınırı içermiyor; ilerleme 2030'a kadar her yıl BM iklim konferanslarında izlenecek.
COP31 Başkanı Murat Kurum, "Sanayi ve teknoloji iklim çözümünün bir parçası olmalı" dedi. ITU Genel Sekreteri Doreen Bogdan-Martin de yapay zekânın iklim kriziyle mücadelede güçlü bir araç olduğunu, ancak sorumlu biçimde kullanılması gerektiğini söyledi. CBS News'in haberine göre taahhüt, ABD'de yapay zekâ altyapısı yatırımlarına öncülük eden büyük teknoloji şirketlerinden henüz imza almadı.