ABD, altı İran havayoluna hizmet verdiği gerekçesiyle İstanbul’daki Fugo’ya yaptırım uyguladı

ABD Hazine Bakanlığı, yaptırım uygulanan İranlı havayollarına yer hizmetleri verdiği gerekçesiyle İstanbul merkezli Fugo Ground Services Inc (Fugo Yer Hizmetleri A.Ş.) şirketini yaptırım listesine aldı. Bakanlığa bağlı Yabancı Varlıkları Kontrol Ofisi (OFAC), 4 Kasım'da açıklanan aynı kararla Hindistan merkezli bir sahte gemi bayrağı ağını da hedef aldı.

Hazine Bakanlığı'nın açıklamasına göre Türk şirketi, "İran'ın havacılık sektörünü desteklemeye yönelik süregelen hizmetleri" nedeniyle listeye eklendi. Dışişleri Bakanlığı'nın duyurusunda ise şirketin yaptırım altındaki İran havayollarına yer hizmeti verdiği belirtildi.

OFAC kayıtlarında Fugo Aviation adını da kullanan şirketin adresi Beşiktaş Gayrettepe olarak gösteriliyor ve kuruluş tarihi 2019 olarak kayıtlı. ABD Hazinesi, Fugo’nun Iran Air Tour, Saha Airlines, Sepehran Airlines, Varesh Airlines, Taban Airlines ve Ata Airlines Company ile doğrudan hizmet sözleşmeleri bulunduğunu bildirdi. Bakanlığa göre Fugo, bu taşıyıcılardan bazılarına 8 Eylül’de yaptırım listesine alınmalarından sonraki haftalarda hizmet vermeye başladı.

Kararın dayanağı 13902 sayılı başkanlık kararnamesi

Yaptırımlar, İran ekonomisinin petrol, petrokimya ve havacılık sektörlerini hedef alan 13902 sayılı başkanlık kararnamesine dayanıyor. OFAC listesindeki her yeni kayda "ikincil yaptırım riski" notu düşüldü. Bu, listedeki şirket ve kişilerle iş yapan yabancı kurumların da ABD yaptırımlarıyla karşılaşabileceği anlamına geliyor. OFAC uygulamasında listeye alınanların ABD yetki alanındaki varlıkları donduruluyor ve ABD'li kişi ve şirketlerin bunlarla işlem yapması genel olarak yasaklanıyor.

Hazine Bakanı Scott Bessent açıklamasında, "Ekonomik Dışlama Operasyonu (Operation Economic Outcast) kapsamında defalarca söylediğimiz gibi, ya bizimlesiniz ya da bize karşısınız" dedi. Bessent, "Nerede olduğunuzu biliyoruz; karada, denizde ya da havada İran rejimini desteklemeyi sürdürenlere yaptırım uygulayacağız" ifadesini kullandı.

Hindistan'daki ağ sahte bayrak sağlıyordu

Kararın en büyük bölümü, Hindistan'ın Chandigarh kentinde yaşayan Suniel Kumar Sharma ile eşi Jaspreet Preeti Shahid'in yönettiği ağı kapsıyor. Dışişleri Bakanlığı'na göre ağdan 13 kişi ve şirket listeye alındı. Bunlar arasında Hindistan'da kurulu sekiz şirket ile Sharma'nın 2023'te Singapur'da kurduğu Eswatini Maritime Affairs and International Ship Registry bulunuyor.

ABD yönetimine göre ağ, Guyana, Esvatini ve Laos gibi ülkeleri temsil ettiğini sahte biçimde iddia ederek İran petrolü taşıyan gemilere bayrak ve sertifika verdi. Bu ülkelerin çoğu söz konusu sicilleri resmen reddetti. Hazine Bakanlığı, sahte bayraklı gemilerin geçerli sigortası bulunmadığını ve olası bir kazada ağır zarara yol açabileceğini vurguladı.

OFAC ayrıca denizcilik sektörüne, sahte bayraklı gemilerle iş yapmanın yaptırım risklerine ilişkin yeni bir uyarı yayımladı. Dışişleri Sözcüsü Tommy Pigott, bayrak devletlerini, liman yetkililerini ve denizcilik sektörünü gemi kayıtlarını doğrulamaya ve "gölge filo" gemilerini sularından ve limanlarından uzak tutmaya çağırdı.

Bağlı şirketler de kararın kapsamına girebiliyor

Hazine Bakanlığı, bloke edilen bir veya birden fazla kişinin doğrudan ya da dolaylı olarak toplam en az yüzde 50’sine sahip olduğu kuruluşların da aynı kısıtlamaya tabi olduğunu belirtiyor. Fugo açısından kararın dayanağı İran ekonomisinin havacılık sektöründe faaliyet göstermek. Aynı pakette yer alan denizcilik ağına ise petrol taşımacılığı ve gerçeğe aykırı gemi sicilleri üzerinden ayrı gerekçeler yöneltildi.