Nuremberg (2025) Film İncelemesi: Kötülüğün Sıradanlığı ve Etik Çöküş

Sinema yazarımız ve film eleştirmeni Efe Teksoy, hazırladığı Nuremberg 2025 film incelemesi ile James Vanderbilt’in tarihi gerilim filmini Alaturka okurları için mercek altına aldı. Russell Crowe ve Rami Malek’in başrollerini paylaştığı yapımın detaylı analizi sizlerle.

RASYONALİTENİN MORGUNDA ETİK FELAKET: KÖTÜLÜĞÜN SIRADANLIĞI

Dünya prömiyeri 7 Eylül 2025’te Toronto Uluslararası Film Festivali’nde (TIFF) yapılan Nuremberg (2025), TIFF tarihinin en uzun ayakta alkışlarından birini aldı. James Vanderbilt’in, Jack El-Hai’nin kitabından uyarladığı film, Russell Crowe’un Hermann Göring performansıyla dikkat çekiyor.

Film, Hannah Arendt’in Kötülüğün Sıradanlığı kavramını sahneye taşıyor. ABD Ordusu psikiyatristi Dr. Douglas Kelley’nin (Rami Malek) gözünden büyük anlatıların ardındaki bürokratik dehşeti ve etik çöküşü inceliyor. Mahkeme salonu, rasyonel hukuk sisteminin simgesi olarak Kelley’nin bire bir görüşmelerindeki psikolojik gerilimle sürekli çatışıyor. Vanderbilt, Nuremberg’i sadece hukuki bir zafer değil, modern insanın düşünme yetisinin felaketi olarak göstermeyi tercih ediyor.

BİLİŞSEL ÇÖKÜŞ: KELLY VE AŞIRI ENERJİ

Kelley’nin Göring’i anlamaya yönelik saplantısı, onun kariyer hırsını tatmin etme çabasıyla birleşiyor. Bu durum, Heidegger’in “otantik olmayan Dasein” kavramına paralel: hakikate ulaşmak yerine, toplumsal kabul ve profesyonel başarı peşinde bir varoluş.

Kelley, sadece bir suçluyla değil, aynı zamanda Georges Bataille’ın Lanetli Pay’ında tanımladığı yasak ve tüketilmesi gereken enerji ile yüzleşiyor. Russell Crowe’un Göring performansı, rasyonel sistemin sınırlarını zorlayan bu “aşırı” enerjiyi somutlaştırıyor.

Nazizmin eylemleri, Kant’ın etik prensipleriyle tamamen çelişiyor: Kurbanlar yalnızca araç olarak görülüyor ve insanlık asla amaç olarak ele alınmıyor. Kelley’nin zihnindeki çelişki, etik çöküşün somut bir biçimde hissedilmesini sağlıyor.

GÖLGENİN İNTİKAMI VE ETİK SORUMLULUKTAN KAÇIŞ

Jung’un analitik psikolojisine göre Kelley’nin karşılaştığı kötülük, onun bastırılmış Gölge arketipiyle rezonansa giriyor. Göring’i arketipsel bir canavar sanırken, onun Kantçı ahlakın çöküşünden beslenen bürokratik bir zihin ürünü olduğunu fark ediyor.

Rami Malek’in dar, klostrofobik hücre sahnelerindeki performansı, Kelley’nin bu bilişsel çöküşünü dramatik bir şekilde aktarıyor. Göring’in siyanürle intiharını taklit etmesi, Schopenhauer’in kör ve yıkıcı “İrade” kavramının Kelley üzerinde etkisini gösteriyor; Nietzsche’nin Güç İstenci karşısında etik sorumluluktan kaçış, Kelley’yi trajik bir yenilgiye sürüklüyor.

ETİK ÇÖKÜŞÜN MİRASI

Nuremberg (2025), Crowe’un çarpıcı Göring portresiyle entelektüel derinlik sunarken, asıl trajedi Kelley’nin çöküşünde yatıyor. Kelley, bilinçaltı yolculuğunda kötülüğü anlamaya çalışırken, şifalanmak yerine yozlaşıyor; kötülüğün sıradanlığının taşıdığı etik yükün altında eziliyor.

Yargılama sonrası yaptığı polis profil analizleri, kötülüğün modern toplumda kök salabilecek evrensel bir arketip olduğunu gösteriyor. Film, sadece hukuki bir zafer değil; Arendtçi anlamda bir etik düşünme yetisinin çöküşünü ve bu döngünün kırılmasının ne kadar zor, hatta imkânsız olduğunu fısıldayan derin ve rahatsız edici bir sinema deneyimi sunuyor. Nuremberg, festival sezonunun en dikkat çeken yapımlarından biri olarak öne çıkıyor.

İyi seyirler dilerim

EFE TEKSOY

Kaynakça

• Arendt, Hannah. Kötülüğün Sıradanlığı: Eichmann Kudüs’te. Çev. Caner Kılıçoğlu, Metis Yayınları, 2010.
• Kant, Immanuel. Ahlak Metafiziğinin Temellendirilmesi. Çev. Ioanna Kuçuradi, Türkiye Felsefe Kurumu Yayınları, 2020.
• Heidegger, Martin. Varlık ve Zaman (Ciltli). Çev. Kaan H. Ökten, Alfa Yayınları, 2020.
• Nietzsche, Friedrich. Güç İstenci. Çev. Levent Konca, Say Yayınları, 2010.
• Schopenhauer, Arthur. İsteme ve Tasavvur Olarak Dünya. Çev. A. Onur Aktaş, Doğu Batı Yayınları, 2020.
• Ricoeur, Paul. Zaman Olayörgüsü / Zaman ve Anlatı: Bir (Cilt 1). Çev. Sema Rifat, Mehmet Rifat, Yapı Kredi Yayınları, 2016.

Psikoloji ve Sosyoloji

• Jung, Carl Gustav. Dört Arketip. Çev. Zehra Aksu Yılmazer, Metis Yayınları, 2019.
• Bataille, Georges. Lanetli Pay. Çev. Işık Ergüden, Sel Yayıncılık, 2017.
• Foucault, Michel. Hapishanenin Doğuşu. Çev. Mehmet Ali Kılıçbay, İmge Kitabevi, 2013.

Anlatısal ve Mitolojik Yapı

• Campbell, Joseph. Kahramanın Sonsuz Yolculuğu. Çev. Sabri Gürses, İthaki Yayınları, 2023.
• Dumezil, Georges. Mit ve Destan: Avrupa Halklarının Destanlarında Üç İşlev İdeolojisi. Çev. Ali Berktay, Yapı Kredi Yayınları, 2019.

Film

• Vanderbilt, James. Nuremberg (Film, 2025).