Spirit Airlines kampanyası, ABD’de havayolunun kapanmasının ardından TikTok’ta kısa sürede viral oldu. 22 yaşındaki Hunter Peterson’ın başlattığı girişim, Spirit Airlines’ı halkın sahip olduğu bir havayolu olarak yeniden kurmayı hedefliyor.
22 yaşındaki seslendirme sanatçısı Hunter Peterson’ın TikTok’ta başlattığı kampanya, kısa sürede yüz binlerce kişinin ilgisini çekti. Peterson’ın kurduğu letsbuyspirit.com adlı site, Spirit Airlines’ı “halkın sahip olduğu” bir havayolu olarak yeniden kurma hedefiyle 1.75 milyar dolar toplamayı amaçlıyor.
Fortune’un aktardığına göre kampanya, Salı sabahı itibarıyla 156 binden fazla kişiden 132 milyon doların üzerinde bağlayıcı olmayan taahhüt topladığını duyurdu. Bir gün önceki haberlerde ise kampanyanın yaklaşık 124 bin kişiyle 88 milyon dolar seviyesinde olduğu belirtilmişti. Yani rakamlar sosyal medya etkisiyle çok hızlı büyüyor. Ancak burada kritik nokta şu: Bu para henüz gerçek anlamda toplanmış değil; bunlar bağış değil, bağlayıcı olmayan destek taahhütleri.
Spirit Airlines Kampanyası Nasıl Başladı?
Kampanyanın temel fikri oldukça basit: ABD’de milyonlarca yetişkin kişi, ortalama bir Spirit bileti fiyatı kadar katkı yaparsa şirket halk tarafından satın alınabilir.
Peterson’ın hesabına göre ABD’de yaklaşık 250 milyon yetişkin var. Eğer bu nüfusun yüzde 20’si kişi başı 30–40 dolar civarında katkı yaparsa Spirit’i kurtarmak için gereken sermaye toplanabilir. Kampanya sitesinde minimum destek miktarı 45 dolar olarak sunuluyor. Fortune’a göre kampanya, bu rakamı yaklaşık bir tek yön Spirit bileti fiyatına benzetiyor.
Kampanya kendisini “yolcular, çalışanlar ve Spirit’in hizmet verdiği topluluklar şirketi geri alabilir” fikriyle tanıtıyor. Site, Green Bay Packers ve WinCo Foods gibi topluluk ya da çalışan sahipliği modellerine gönderme yapıyor. Ancak bu örneklerin Spirit gibi iflas sürecindeki bir havayoluna doğrudan uygulanması hukuki ve finansal açıdan oldukça zor.
Bu Gerçek Para mı?
Hayır. En önemli detay bu.
Kampanyada görünen milyonlarca dolar, şu anda gerçek bağış ya da yatırım olarak toplanmış para değil. Bunlar nonbinding pledges, yani bağlayıcı olmayan niyet beyanları. İnsanlar “böyle bir satın alma süreci başlarsa katkı yapmaya niyetliyim” mesajı veriyor.
TechCrunch da kampanyanın erken aşamasında, 36 bin kişinin yaklaşık 23 milyon dolar taahhütte bulunduğunu; ancak bunun gerçek para olmadığını ve bir havayolunu satın alıp yeniden uçurmanın milyarlarca dolarlık sermaye gerektirdiğini yazdı.
Neden Bu Kadar İlgi Gördü?
Çünkü Spirit Airlines, Amerika’da çok özel bir yere sahipti.
Spirit çoğu zaman şakalara konu olan bir havayoluydu: sarı uçaklar, dar koltuklar, ekstra bagaj ücretleri, koltuk seçimi parası, neredeyse her şey için ek ücret… Ama aynı zamanda milyonlarca insan için uçak yolculuğunu ulaşılabilir yapan şirketti.
Bu yüzden kampanyanın duygusal gücü yüksek. İnsanlar sadece bir havayolunu değil, ucuz uçma ihtimalini kaybettiğini hissediyor.
Halk Spirit Airlines’ı Gerçekten Satın Alabilir mi?
Teorik olarak böyle bir fikir tamamen imkânsız değil; ama pratikte çok zor.
Bir havayolunu satın almak sadece marka adını almak anlamına gelmiyor. Uçaklar, motorlar, bakım anlaşmaları, pilotlar, kabin ekipleri, sigorta, havaalanı kapıları, regülasyon izinleri, borçlar ve operasyonel sermaye gerekiyor.
Üstelik Spirit’in varlıkları şu anda iflas mahkemesinde değerlendiriliyor. Fortune’a göre uçak kreditörleri sarı uçakları geri almaya çalışırken, büyük ABD havayolları da kapılar ve diğer varlıklar için pozisyon alıyor.
Asıl Mesele: Spirit Airlines Gidince Biletler Pahalılaşır mı?
Kampanya viral olsa da haberin ekonomik tarafı daha büyük.
Spirit, ABD’de “ultra-low-cost carrier” yani ultra düşük maliyetli havayolu modelinin en bilinen markalarından biriydi. Bir hatta Spirit uçmaya başladığında, diğer havayolları da fiyatlarını düşürmek zorunda kalıyordu. Bu etki yıllardır “Spirit Effect” olarak anılıyordu.
Spirit’in ortadan kalkması, özellikle düşük bütçeyle seyahat eden yolcular için daha az seçenek ve daha yüksek bilet fiyatları anlamına gelebilir. Fortune’un haberinde de ABD’de dört büyük havayolunun iç hat kapasitesinin yaklaşık yüzde 80’ini kontrol ettiği vurgulanıyor.
