ABD’de raflardaki şampuan, güneş kremi ve tamponlar, kanser, infertilite ve hormon dengesizliğiyle ilişkilendirilen kimyasallar içeriyor.
📌 ABD’de satılan şampuan, güneş kremi ve tampon gibi ürünlerde Avrupa’da yasaklanan kimyasallar bulundu.
📌 Bu maddeler, kanser, kısırlık ve hormon bozukluklarıyla bağlantılı.
📌 FDA’nın “deregülasyon” yaklaşımı, tüketicileri korumada yetersiz kalmakla eleştiriliyor.
Bu maddeler – paraben, ftalat, formaldehit, benzen – Avrupa Birliği’nde yasak veya katı şekilde sınırlandırılmış olsa da, ABD’de hâlâ yasal ve etiketsiz şekilde satılıyor. Federal düzeyde, şirketlerin bu maddeleri etikete yazması zorunlu değil. Sadece Kaliforniya sınırlı şeffaflık istiyor. İki kez triple-negatif meme kanseri atlatan Tiah Tomlin-Harris gibi birçok tüketici, bu durumu bir “uyanış” olarak tanımlıyor. FDA ise “çok fazla düzenliyoruz” diyor. Bu boşluk, tüketicileri kendi kendini koruma stratejilerine yöneltiyor.
⚠️ Yasaklı Kimyasallar ABD Raflarında
Avrupa Birliği’nin kansere ve kısırlığa yol açtığı gerekçesiyle yasakladığı paraben, ftalat, formaldehit ve benzen gibi kimyasallar, ABD’de kişisel bakım ürünlerinde serbestçe kullanılmaya devam ediyor.
Şampuan, güneş kremi, tampon ve saç bakım ürünlerinde bulunan bu maddeler, özellikle kadınlar ve çocuklar için ciddi risk oluşturuyor.
👩🔬 Tiah Tomlin-Harris’in Hikâyesi: “Güvenli Ne Var?”
İki kez üçlü negatif meme kanserini yenen kimyager Tiah Tomlin-Harris, hastalığının genetik olmadığını öğrenince ürün içeriklerini araştırmaya başladı.”Evdeki tüm ürünleri kaldırdım, büyükannemin tariflerine döndüm. Artık neyin güvenli olduğunu bilmiyoruz.”
Tomlin-Harris, özellikle siyahi kadınların daha fazla toksik ürüne maruz kaldığını vurguluyor:”En çok biz harcıyoruz, en tehlikeli ürünler bize satılıyor.”
📊 Uzmanlar: “Toplumsal Etkiler Büyük”
Dr. Leonardo Trasande, bu kimyasalların sadece bireysel değil, toplumsal maliyetler yarattığını belirtiyor:”Hormon bozuklukları, doğurganlık sorunları ve artan sağlık giderleri, uzun vadede herkesi etkiliyor.”
Janet Nudelman ise tüketicilerin zor durumda bırakıldığını söylüyor:”Güneşten korunmak için krem kullanıyorsunuz ama bu kez meme kanseri riskiniz artıyor. İnsanlar seçim yapmak zorunda kalıyor.”
🏛️ Mevzuat ve Tartışmalar
ABD’de bu ürünler için federal düzeyde içerik açıklama zorunluluğu yok.Yalnızca Kaliforniya, sınırlı şeffaflık kuralları uyguluyor.
Kongre’de yeniden sunulan Safer Beauty Bill paketi, bu zararlı maddeleri yasaklamayı ve içeriklerin açıklanmasını zorunlu kılmayı hedefliyor.
🧪 Hangi Kimyasallar? Neden Tehlikeli?
Aşağıdaki maddeler, ABD kişisel bakım ürünlerinde yaygın, ancak AB’de yasak:
| Kimyasal | Kullanım Alanı | Sağlık Riski |
|---|---|---|
| Parabenler | Şampuan, nemlendirici, deodorant | Hormon bozucu, meme kanseriyle ilişkili |
| Ftalatlar | Koku verici, saç jölesi, tampon | Üreme sistemi hasarı, erkek infertilitesi |
| Formaldehit salgılayıcılar | Saç düzleştirici, tırnak cilası | Astım, kanser (IARC 1. grup) |
| Benzen | Güneş spreyi, deodorant | Lösemi riski, DNA hasarı |
| Oktinoil | Güneş kremi | Hormon bozucu, çevre kirliliği |
📌 ABD vs. AB: Kimyasal Politikası Karşılaştırması
- AB: 1.300+ kimyasal yasak
- ABD: 1938’den beri sadece 11 kimyasal yasaklandı
- ABD’de bir ürün piyasaya sürülmeden önce testi zorunlu değil
🚫 FDA ve Federal Düzenleme Yok: “Çok Fazla Düzenliyoruz”
ABD Gıda ve İlaç İdaresi (FDA), kişisel bakım ürünlerini çok hafif denetliyor.
📌 FDA Komisyonu Marty Makary’nin Açıklaması: “Aşırı düzenleyici bir zihniyetten çıkıyoruz. Çok fazla düzenliyoruz.” Bu ifade, tüketicileri şok etti. Oysa:
- FDA, bir ürünün piyasaya sürülmeden önce güvenliğini onaylamak zorunda değil
- Şirketler, kendi testlerini yapar ve gizleyebilir
- Etiket şeffaflığı zorunlu değil – “gizli ticari formül” bahanesiyle
📌 Sadece Kaliforniya “Toxic Transparency Act” ile sınırlı bilgi açıklaması zorunlu kılıyor.
💔 Tiah Tomlin-Harris’in Hikâyesi: “Kanserim Nereden Geldi?”
Tiah Tomlin-Harris, 40 yaşından önce iki kez triple-negatif meme kanseri atlatan bir kimyager. 📌 Genetik riski yoktu, hastalığı aile geçmişiyle açıklanamadı. “Kanserim nereden geldi?” diye sordu ve araştırmaya başladı. Kimya bilgisiyle etiketleri inceledi ve şoke oldu:
- Evindeki tüm ürünlerde paraben, ftalat, formaldehit
- Özellikle saç düzleştirme ürünleri ve tamponlar tehlikeliydi
- “Babamın evcil sabunlarına döndüm: karbonat, sirke, zeytinyağı” dedi.
⚖️ Eşitsiz Etki: Siyahi Kadınlar 9 Kat Daha Fazla Harcıyor
Bu kriz, hepimizi etkiliyor, ama siyahi kadınlar en çok maruz kalan grup.
📌 Veriler:
- Siyahi kadınlar, kişisel bakım ürünlerine diğer demografiklerden 9 kat fazla harcıyor
- Ancak bu ürünler, daha fazla paraben, ftalat, formaldehit içeriyor
- Örneğin: saç düzleştirme ürünleri, “Afro” tipi saçlara pazarlanıyor, kanserojen kimyasallarla dolu
📌 Consumer Reports Araştırması:
- En çok satılan 10 örgü saç markasından 8’inde benzen tespit edildi
- Bu ürünler, siyahi kadın ve kız çocuklara doğrudan pazarlanıyor
🌍 ABD, AB’den Neden Bu Kadar Geride?
Avrupa Birliği, kişisel bakım ürünleri için “önlem ilkesi” (precautionary principle) uygular: “Zararlı olabileceği düşünülen bir madde, kanıtlanana kadar yasaklanır.” ABD ise **”kanıt ilkesi”**ni kullanır: “Zararını kanıtlayana kadar serbesttir.”
📌 Sonuç:
- AB, 2007’den beri 1.300+ kimyasalı yasakladı
- ABD, 1938’den beri sadece 11 kimyasalı yasakladı
- AB’de bir ürün ortalama 5 yıl test sürecinden geçer
- ABD’de ürünler hemen raflara çıkar
🛠️ Tüketici Ne Yapıyor? Yuka, Clearya ve Kendi Korunma Yolları
Düzenleyici boşluk, tüketici odaklı çözümleri doğurdu:
- Yuka, Clearya, Think Dirty gibi uygulamalar, barkod tarayıp kimyasalları derecelendiriyor
- Julie Chapon (Yuka kurucu): “Tüketiciler, yeşil ambalajın güvenli olduğunu sanıyor. Şok oluyorlar.”
Ancak bu, sistemik bir sorunun bireysel çözüme indirgenmesi olarak eleştiriliyor.
📜 Çözüm Var mı? Safer Beauty Yasası ve Gelecek
Kongre’de Safer Beauty Bill Paketi yeniden gündeme geldi. 📌 Hedefleri:
- Kanserojen, hormon bozucu 11 kimyasalı yasaklamak
- Tüm ürünlerde tam etiket şeffaflığı zorunlu kılmak
- Saç stilistleri, tırnak teknisyenleri, kadınlar gibi risk grubunu korumak
- FDA’ya yetki vermek
Ancak kozmetik endüstrisi lobi gücü güçlü:
- Personal Care Products Council (PCPC): “En yüksek güvenlik standartlarını uyguluyoruz” diyor
- Gerçekten, bazı markalar AB standartlarına uyuyor, ama hepsi değil
🔮 Gelecek: Kimyasal Adalet Mi, Yoksa Devam Eden Tehlike Mi?
Dr. Leonardo Trasande (NYU): “Mevcut sistem, hormonlarımızı zehirleyecek şekilde kurulmuş. Sonuçlar toplumsal: yüksek sağlık maliyetleri, doğurganlık krizi, çocuk gelişim bozuklukları.”
Tiah Tomlin-Harris son sözlerinde şöyle diyor: “Bu sadece bir kadın meselesi değil. Bu bir insan meselesidir. Erkekler, çocuklar, tüm nesiller maruz. Rızamız olmadan zehirleniyoruz. Artık yeter!”
